Msaada wa magereza nchini Burundi: kati ya takwimu rasmi na hali halisi zinazosumbua

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Julai 18, 2025 – Ijumaa hii, wanaume 49 na wanawake 5 waliachiliwa kutoka Gereza Kuu la Mpimba huko Bujumbura, mji mkuu wa kiuchumi wa Burundi. Wao ni miongoni mwa wanufaika wa oparesheni kubwa ya kutoa msaada kwa magereza iliyozinduliwa upya mwishoni mwa Juni huko Ruyigi, katika Mkoa wa Buhumuza (mashariki mwa Burundi). Operesheni hiyo ilizinduliwa hapo awali mnamo Novemba 14, 2024, na ikapewa jina la “msamaha wa rais.”

Operesheni hii, iliyozinduliwa katika muktadha wa wasiwasi wa msongamano wa wafungwa, inalenga kupunguza magereza huku ikikuza ujumuishaji wa kijamii wa wafungwa. Lakini kulingana na wafungwa na wanasheria, hatua hii inazua maswali. “Kuna wafungwa ambao kesi zao bado zinaendelea ambao walinufaika na kuachiliwa kwa muda huku wengine ambao wametumikia vifungo vyao au kuruhusiwa na mahakama hawajaweza kunufaika nayo.

Hii si haki,” analalamika wakili mmoja anayeishi Ruyigi.

Kwa mujibu wa takwimu za chama cha mtaa cha Ntabariza, chenye jukumu la kulinda haki za wafungwa, katika gereza la Mpimba pekee, kulikuwa na watu 854 waliowekwa kizuizini kinyume cha sheria hadi kufikia Januari 2025. “Yaani wafungwa waliomaliza vifungo vyao, wameachiwa kwa muda, au wameruhusiwa na mahakama,” anaeleza mwanachama wa shirika hili.

Shiria Mapambano dhidi ya Ukosefu wa Ajira na Mateso (ALUCHOTO) kinaunga mkono maoni hayo hayo. Katika ripoti ya siri iliyopitiwa na SOS Media Burundi, chama kinarejelea “mfumo wa kizuizini kiholela unaoendelezwa na kuingiliwa kwa kisiasa katika masuala ya mahakama.”

Mfungwa ambaye kifungo chake kilikamilishwa miezi kadhaa iliyopita bado yuko gerezani: “Sheria ya Burundi imerudi nyuma. Ni mwendesha mashtaka wa umma ndiye anayeamua ni nani aachilie, ingawa yeye ni mmoja wa walalamikaji.” Tunaona ukosefu wa uaminifu kati ya mahakama na ofisi ya mwendesha mashtaka wa umma, kwa sababu uamuzi wa jaji unapaswa kutekelezwa bila kuingiliwa na ofisi ya mwendesha mashtaka wa umma.”

Nchini Burundi, magereza yana uwezo mdogo wa nafasi 4,294, wakati idadi ya wafungwa mara nyingi huzidi wafungwa 12,000. Vifaa vingine vinafanya kazi kwa zaidi ya 300% ya uwezo wao, na kuzidisha hali ya kizuizini na mvutano wa ndani.