Kobero-Bujumbura: Wanaume wawili hawajulikani walipo; dola 50,000 na tukio la kusimamishwa kwa njia ya kutatanisha ndio kiini cha suala hili

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Agosti 20, 2026 — Wanaume wawili kutoka mkoa wa Butanyerera kaskazini mwa Burundi hawajulikani walipo tangu tarehe 12 Agosti 2026, walipokuwa wakisafiri kuelekea Bujumbura—mji mkuu wa kiuchumi na kitovu cha mashirika mengi ya Umoja wa Mataifa pamoja na sehemu kubwa ya utawala mkuu wa nchi. Familia zao zinasema kuwa wanaume hao walisimamishwa na watu wasiojulikana, na zinaeleza kuwa zimekuwa zikiwatafuta wapendwa wao katika vituo mbalimbali vya kizuizini bila kupata taarifa yoyote kuhusu hatima yao.

Jean Bosco Nshimirimana na Hermès Rukerandanga wanatoka katika maeneo ya Ntega na Bugabira, mtawalia, katika Kamuna ya Kirundo, mkoa wa Butanyerera.

Kutoweka huku kukifuatana na simulizi za kutia wasiwasi

Kulingana na simulizi kadhaa zilizokusanywa kutoka kwa familia hizo, wanaume hao wawili walisimamishwa kilomita chache kutoka eneo linalojulikana kama “Kwa Muswahili,” karibu na ikulu ya rais ya “Kwa Ntare”—ambayo rasmi inaitwa Ntare Rushatsi House—na ambayo hutumika kama makao makuu ya Ofisi ya Rais wa Jamhuri ya Burundi jijini Bujumbura.

Watu waliohusika, kulingana na simulizi hizo hizo, walishukiwa kuwa wanachama wa Shirika la Taifa la Ujasusi (SNR) na waliripotiwa kuvaa sare za polisi.

Hata hivyo, taarifa hii haikuweza kuthibitishwa kwa njia huru. Katika hatua hii, hakuna chanzo rasmi kilichotoa tamko lolote hadharani kuhusu hatima ya wanaume hao wawili au mazingira halisi ya kutoweka kwao.

Kukutana katika mpaka wa Kobero

Kwa mujibu wa taarifa kutoka kwa familia zao, Jean Bosco Nshimirimana alikuwa akirejea kutoka Rwanda, huku Hermès Rukerandanga akiwa amesafiri kwenda Dar es Salaam, nchi jirani ya Tanzania, kuchukua gari lake.

Bandari ya Dar es Salaam ni lango muhimu la baharini kwa Burundi—nchi isiyo na pwani—na hutumiwa sana kusafirisha bidhaa zinazoelekezwa nchini humo.

Wanaume hao wawili wanaripotiwa kukutana katika kituo cha mpaka cha Kobero, kati ya Burundi na Tanzania. Tangu mamlaka za Burundi zilipofunga mpaka wa nchi kavu na Rwanda mnamo Januari 2024—katikati ya mvutano kati ya Gitega na Kigali—Kobero imekuwa njia kuu ya kuvukia kwa wasafiri wa Burundi wanaoelekea Rwanda.

Baada ya kukutana, wanaume hao wawili wanaripotiwa kuamua kuendelea na safari yao kuelekea Bujumbura wakiwa pamoja.

Kwa mujibu wa vyanzo hivyo hivyo, walisafiri kwa gari la Jean Bosco Nshimirimana, ambaye ndugu zake walimwelezea kuwa ni mfanyabiashara wa kubadilisha fedha. Gari la Hermès Rukerandanga lilipaswa kuendeshwa na mtu mwingine.

Taarifa kuhusu kiasi kikubwa cha fedha

Familia ya Jean Bosco Nshimirimana inadai kuwa alikuwa amebeba kiasi cha fedha kinachokadiriwa kuzidi dola za Marekani 50,000 wakati alipotoweka.

Kwa mujibu wa vyanzo hivyo hivyo, taarifa kuhusu kiasi hicho kikubwa cha fedha zilianza kusambaa kuanzia Kobero, katika mpaka wa Burundi na Tanzania.

Familia inaamini kuwa dokezo hili linapaswa kuchunguzwa ili kubaini iwapo linaweza kuhusishwa na kutoweka kwa wanaume hao wawili.

“Tunaomba taarifa hii kuhusu fedha hizo ithibitishwe na wachunguzi wabaini iwapo inaweza kuhusishwa na kutoweka kwao,” kilisema chanzo kutoka kwa familia.

Taarifa hii—kama ilivyo kwa mazingira yanayozunguka kuzuiwa na kutoweka kwa wanaume hao wawili—haijathibitishwa na vyanzo huru.

Misako katika vituo vya kuzuilia watu jijini Bujumbura

Familia hizo zinasema kuwa zimefanya misako katika vituo mbalimbali vya kuzuilia watu jijini Bujumbura—ikiwemo maeneo yanayodaiwa kumilikiwa na vyombo vya usalama wa taifa—bila kufanikiwa kuwapata wapendwa wao.

“Tunahitaji kujua walipo wapendwa wetu na nini kiliwapata. Iwapo wanazuiliwa mahali fulani, tunataka kuambiwa wanakoshikiliwa,” walisihi wanafamilia hao.

Kutokana na hali hii, ndugu hao wanazitaka mamlaka kufanya uchunguzi wa kina, huru, na usio na upendeleo ili kubaini mazingira ya kutoweka kwao na kuwatambua wahusika wowote.

Kutoweka kwa watu kuzua hofu miongoni mwa watetezi wa haki za binadamu

Kisa cha Jean Bosco Nshimirimana na Hermès Rukerandanga kinakuja wakati ambapo mashirika ya haki za binadamu yanaendelea kuandika ripoti kuhusu utekaji nyara, kutoweka kwa watu, ukamataji holela, na vitendo vya mateso nchini Burundi.

Katika miaka ya hivi karibuni, SOS Médias Burundi imerekodi visa kadhaa, ikiwa ni pamoja na watu waliotekwa nyara na baadaye kupatikana wakiwa wamefariki dunia katika mazingira yasiyojulikana, pamoja na watu waliokuwa kizuizini ambao walikutwa wakiwa katika hali mbaya ya kiafya baada ya muda wao wa kuzuiliwa.

Katikati ya mvutano unaoendelea kati ya Burundi na Rwanda, kumekuwa pia na ripoti za kukamatwa na kuzuiliwa kwa raia wa Burundi wanaoshukiwa kuwa na uhusiano na Rwanda. Wafanyabiashara, raia wa kawaida, na hata wanachama au wanaharakati wa chama cha CNDD-FDD waliotembelea Rwanda wamekamatwa au kuzuiliwa; baadhi ya matukio haya yalitokea kutokana na mashaka dhidi ya watu walioonekana kuwa na uhusiano wa karibu na Kigali.

Tukio moja lililorekodiwa na SOS Médias Burundi katika eneo la Nyanza-Lac kusini mwa Burundi lilikuwa la kutia wasiwasi hasa: mwanamume mmoja alikamatwa sokoni kwa kuvaa shati lenye ujumbe wa “Visit Rwanda” (Tembelea Rwanda).

Hata hivyo, matukio haya mbalimbali hayaonyeshi uhusiano wowote kati ya visa vilivyorekodiwa hapo awali na kutoweka kwa Jean Bosco Nshimirimana na Hermès Rukerandanga.

Wito wa mara kwa mara wa kukomesha vitendo vya ukiukwaji wa haki

Mashirika ya kutetea haki za binadamu yanaendelea kuzitaka mamlaka za Burundi kukomesha ukamataji holela, vitendo vya watu kutowekwa kwa nguvu, na mateso, na kuhakikisha kuwa mtu yeyote aliyekamatwa anazuiliwa katika kituo rasmi cha kizuizini na kupewa haki na ulinzi wa kisheria anaostahili.

Maaskofu wa Kanisa Katoliki nchini Burundi pia hivi karibuni wameonyesha wasiwasi wao kuhusu hali ya nchi hiyo. Wakikutana katika mkutano mkuu jijini Bujumbura kuanzia tarehe 1 hadi 5 Juni, walionyesha wasiwasi kuhusu hali mbaya ya mambo ya kijamii, kiuchumi na kitaasisi nchini humo na kulaani vitendo vya kuzuiliwa watu kinyume cha sheria na haki za binadamu.

Mtaalamu Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu hali ya haki za binadamu nchini Burundi, Fortuné Gaëtan Zongo, pia anafuatilia hali ya haki za binadamu nchini humo. Wajibu wa Mtaalamu huyo Maalum unajikita hasa katika ukiukwaji wa haki za binadamu na hatua zinazohitajika ili kuboresha ulinzi wa haki hizo. Ripoti mbalimbali zimeibuka kuhusu ukamataji holela, kuzuiliwa kwa muda mrefu, mateso, na kutoweka kwa watu kwa nguvu, mambo yanayohusisha maafisa wa vyombo vya usalama na kundi la Imbonerakure—ambalo ni tawi la vijana la chama cha CNDD-FDD.

Mashirika ya kimataifa na yale ya Burundi yanayotetea haki za binadamu mara kwa mara yanatoa wito kwa mamlaka kuchunguza ukiukwaji huo ulioripotiwa na kupambana na hali ya kutowajibishwa kwa wahalifu (kutokukabiliwa na sheria).

Familia zinataka walindwe

Familia za Jean Bosco Nshimirimana na Hermès Rukerandanga pia zinatoa wito wa kulindwa kwa watu hao wawili, iwapo kwa sasa wanashikiliwa na watu binafsi au taasisi yoyote.

“Ombi letu kuu ni kwamba walindwe popote walipo. Tunataka wapatikane wakiwa hai na haki zao ziheshimiwe,” familia hizo zinasisitiza.

Kutokana na kutokuwepo kwa taarifa rasmi, mazingira halisi yaliyopelekea kutoweka kwa Jean Bosco Nshimirimana na Hermès Rukerandanga bado hayajajulikana. Familia zao zinatoa wito wa kuendelezwa kwa juhudi za kuwatafuta ili kuwapata watu hao wawili na kufafanua kikamilifu mazingira ya kutoweka kwao.