Burundi: Ndayishimiye awageuza Imbonerakure kuwa “makomando” na kutishia maadui wa utawala

SOS Médias Burundi

Gitega, Agosti 29, 2026—Wakati wa sherehe za kuhitimisha toleo la 10 la “Siku ya Imbonerakure”—siku iliyotengwa kwa ajili ya kundi la Imbonerakure—iliyofanyika Jumamosi, Agosti 29, katika Uwanja wa Ingoma mjini Gitega (makao makuu ya kisiasa ya Burundi), Rais Évariste Ndayishimiye aliwaonya wale wanaoweza kutaka kuishambulia Burundi na kutangaza kuwa Imbonerakure wanageuzwa kuwa “makomando.”

Sherehe hizo zilihusisha gwaride refu la vikosi 119 vya Imbonerakure, ambao ni wanachama wa tawi la vijana la chama tawala cha CNDD-FDD. Katika mazingira yaliyojaa kaulimbiu na nyimbo, washiriki waliimba ujumbe wa kuitaka nchi ilindwe na kuthibitisha tena uungaji mkono wao kwa uongozi wa chama.

Hotuba, kaulimbiu, na nyimbo ziliwasilishwa kwa Kirundi, lugha ya taifa ya Burundi. Katika tafsiri ya Kifaransa, baadhi ya washiriki waliimba: “Nchi haigawanywi kama mikate mitaani; inachukuliwa kwa nguvu ya silaha. Sote tumekuwa makomando; Burundi inalindwa vyema. Meja Jenerali Évariste Ndayishimiye, endelea kuongoza; huna cha kuhofia. Waache waseme; CNDD-FDD ina watu wake.”

Washiriki pia waliimba nyimbo zinazorejelea changamoto za hapo awali na mabadiliko yaliyotokea tangu CNDD-FDD ilipoingia madarakani.

“Ikiwa unaweza kusoma na kuhitimu elimu yako, ikiwa unaweza kupata watoto na kuwalea, ikiwa leo unaweza kulala kwa amani, tambua kuwa hapo awali haikuwa hivyo,” waliimba.

Ndikuriyo aahidi kuimarisha kundi la Imbonerakure

Katika hotuba yake, Katibu Mkuu wa chama cha CNDD-FDD, Révérien Ndikuriyo, aliahidi kufanya kila liwezekanalo ili kuimarisha kundi la vijana la Imbonerakure.

Kisha aliwahimiza kushiriki zaidi katika shughuli za maendeleo, na hivyo kuchangia katika kufanikisha dira ya kuwa na Burundi inayoendelea ifikapo mwaka 2040 na Burundi iliyoendelea kikamilifu ifikapo mwaka 2060.

Révérien Ndikuriyo pia aliwataka vijana wa Imbonerakure kuwa macho, akisisitiza kuwa maadui wa nchi hiyo bado hawajaweka chini silaha zao.

“Tunataka kila raia wa Burundi awe askari”

Akizungumza kwa zamu yake, Évariste Ndayishimiye alielezea uamuzi wa kuligeuza kundi la Imbonerakure kuwa “makomandoo.”

“Dunia nzima inashuhudia hili leo. Mnaelewa sababu iliyotufanya tuamue kuwageuza Imbonerakure kuwa makomandoo. Tunataka kila raia wa Burundi awe askari. Ninachowaahidi marafiki na maadui zetu ni kwamba Burundi inalindwa vyema,” rais alitangaza.

Mkuu huyo wa nchi pia alionyesha kuridhishwa na ukweli kwamba, kwa mtazamo wake, vijana hawajali tena maneno ya upinzani kama walivyofanya mwaka 2015.

Akirejelea matukio ya mwaka huo, alisema: “Kuiba ngoma ni jambo moja, lakini kujua mahali pa kuipiga ni jambo jingine. Mwaka 2015, tulikuwa bado tunatafuta mwelekeo, ndiyo maana waliweza kujaribu kupindua taasisi za serikali. Leo hii, jambo hilo haliwezekani kabisa.”

Kumbukumbu za mgogoro wa mwaka 2015

Rejea hiyo ya mwaka 2015 inahusu mgogoro mkubwa wa kisiasa ulioibuka nchini Burundi kufuatia uamuzi wa Pierre Nkurunziza wa kutaka muhula wa tatu wa urais—hatua iliyopingwa na baadhi ya viongozi wa CNDD-FDD, upinzani, na mashirika ya kiraia. Mgogoro huo uliambatana na maandamano, ukandamizaji uliosababisha vifo, jaribio la mapinduzi mwezi Mei 2015, na mamia ya maelfu ya raia wa Burundi kukimbilia uhamishoni. Katika kipindi hiki, kundi la Imbonerakure lilituhumiwa mara kwa mara na mashirika ya kutetea haki za binadamu pamoja na waangalizi wa kimataifa kwa kujihusisha na vitendo vya vitisho, vurugu, na ukandamizaji dhidi ya wanachama wa upinzani na waandamanaji.

Imbonerakure: Kutoka Uhamasishaji wa Kisiasa hadi Shughuli za Usalama

Imbonerakure ni kundi la vijana la chama cha CNDD-FDD, kundi la zamani la waasi wa Kihutu ambalo limekuwa chama tawala nchini Burundi tangu mwaka 2005, kufuatia Makubaliano ya Amani na Maridhiano ya Arusha.

Hata hivyo, kwa miaka mingi, jukumu lao halikuishia kwenye shughuli za kisiasa na kazi za kijamii pekee. Imbonerakure pia hushiriki katika shughuli zinazohusiana na usalama, hasa doria za usiku katika maeneo ya makazi na vilimani, pamoja na kamati za pamoja za usalama. Pia wameripotiwa kuonekana wakishirikiana na vikosi vya Burundi katika eneo la mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Mashirika ya kutetea haki za binadamu mara kwa mara hukemea madai ya kuhusika kwao katika ukiukwaji wa haki za binadamu.

Shutuma hizi ni madai yaliyoandikwa na mashirika ya kutetea haki za binadamu na, yenyewe, hayamaanishi kuwa kuna hukumu zilizotolewa na mahakama.

Kwa upande wao, mamlaka za Burundi zinawaelezea Imbonerakure kama vijana waliojitolea kwa ajili ya amani, usalama, na maendeleo ya nchi.

Kauli Zinazoendana na zile za Ndikuriyo

Kauli ya Évariste Ndayishimiye inakuja siku chache tu baada ya kauli kama hiyo kutolewa na Katibu Mkuu wa CNDD-FDD, Révérien Ndikuriyo, wakati wa mkutano na waandishi wa habari uliofanyika tarehe 22 Agosti huko Makamba, kusini mwa Burundi.

Akijibu wito kutoka kwa makundi ya waasi wa Burundi yanayofanya kazi kutokea mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo—hasa RED-Tabara na kundi la FNL linaloongozwa na Aloys Nzabampema—Ndikuriyo aliyaambia makundi hayo yaache maneno na kuchukua hatua za kivitendo.

Alisisitiza kuwa kundi lolote linalotaka kuishambulia Burundi lingehitaji kukusanya wapiganaji 200,000, kila mmoja akiwa na bunduki. Aidha, alitangaza kuwa nguvu kama hiyo ingeangamizwa kabisa ndani ya wiki tatu. Miaka kumi iliyopita, Umoja wa Mataifa ulilitaja kundi hilo kama “wanamgambo.”

Mnamo mwaka wa 2016, Umoja wa Mataifa uliitaja kundi la Imbonerakure kuwa “kundi la wanamgambo wa vijana wa chama tawala,” huku kukiwa na madai ya kufanya doria za usiku, vitisho, unyanyasaji, ukamataji holela, kutoweka kwa watu, na mauaji.

Ufafanuzi huo ulichochea hisia kali kutoka kwa mamlaka za Burundi na maafisa wa chama cha CNDD-FDD, ambao walipinga lebo hiyo ya “wanamgambo” na kutetea kundi la Imbonerakure kama shirika la vijana linalohusishwa na chama tawala.

Miaka kumi baadaye, uamuzi uliotangazwa na Évariste Ndayishimiye wa kuligeuza kundi la Imbonerakure kuwa “makomando”—pamoja na kauli yake kwamba anataka “kila raia wa Burundi awe askari”—unazua upya maswali kuhusu mabadiliko ya dhima ya shirika hili la vijana ndani ya mfumo wa usalama wa Burundi.