Uchaguzi wa Rais wa 2027: zaidi ya wapiga kura wapya milioni moja; CENI Yazidisha Kasi ya Maandalizi

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Agosti 31, 2026 — Zaidi ya wapiga kura wapya milioni moja wanatarajiwa kuongezwa kwenye daftari la wapiga kura la Burundi kabla ya uchaguzi wa rais uliopangwa kufanyika mwaka wa 2027. Tangazo hilo lilitolewa Ijumaa, Agosti 28, jijini Bujumbura—mji mkuu wa kiuchumi na makao makuu ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (CENI)—na mwenyekiti wake, Prosper Ntahorwamiye, wakati wa mkutano na wadau wa uchaguzi.

Kwa mujibu wa mwenyekiti wa CENI, zoezi la usajili wa wapiga kura (awamu ya nyongeza) limepangwa kufanyika mwezi Oktoba 2026. Zoezi hilo linatarajiwa kufanyika katika vituo zaidi ya 4,000 vya usajili, ambavyo pia vitatumika kama vituo vya kupigia kura wakati wa uchaguzi ujao.

Mtazamo kwa vijana wa miaka 18 na waliorejea nchini

Operesheni hii mpya itawalenga hasa raia wa Burundi ambao walikuwa bado hawajafikisha umri wa miaka 18 wakati wa zoezi la usajili la mwaka wa 2025.

Pia itawahudumia raia wa Burundi waliorejea nchini tangu mwaka wa 2025, pamoja na raia wengine ambao, kwa sababu mbalimbali, hawakuweza kujiandikisha wakati wa zoezi lililopita.

Lengo ni kuwawezesha raia wote wanaokidhi vigezo vya kisheria kushiriki katika uchaguzi wa rais wa mwaka wa 2027.

Uidhinishaji wa wawakilishi pia umepangwa

Kwa mujibu wa ratiba ya uchaguzi iliyowasilishwa na CENI, mwezi Oktoba pia unatarajiwa kutengwa kwa ajili ya uidhinishaji wa wawakilishi wa vyama vya siasa na wagombea.

Hata hivyo, tarehe kamili za shughuli mbalimbali bado hazijapangwa rasmi.

“Tunabadilika kulingana na wakati, na pia kadiri watu wenyewe wanavyobadilika,” alieleza Prosper Ntahorwamiye, huku akibainisha kuwa CENI hufanya mikutano ya mara kwa mara na wadau wa uchaguzi ili kubaini changamoto na kutafuta suluhu za pamoja kwa matatizo yanayoweza kujitokeza.

Ni nini kinachotokea iwapo kadi ya mpiga kura itapotea?

Suala la kupotea kwa kadi za wapiga kura pia liliibuliwa.

Kwa mujibu wa mwenyekiti wa CENI, kupotea kwa kadi hakupaswi, kwa vyovyote vile, kumnyima raia haki ya kupiga kura, mradi tu jina lake limo katika kanzi data ya wapiga kura na anatimiza vigezo vinavyohitajika.

Hatua zitachukuliwa ili kuwawezesha wapiga kura wa aina hiyo kushiriki katika uchaguzi, alihakikishia.

Prosper Ntahorwamiye pia alizungumzia mchakato wa kuhakiki daftari la wapiga kura. Alibainisha kuwa kuwekwa wazi au kuchapishwa kwa orodha za wapiga kura ni hatua muhimu katika uhakiki huo, kwani kunawawezesha raia na wadau mbalimbali kufanya ukaguzi unaohitajika.

CENI inaahidi uwazi zaidi

Mwenyekiti wa CENI aliahidi kuwa taasisi yake inalenga uwazi wa hali ya juu ili kubaini na kurekebisha mapungufu, makosa, au kasoro zozote zinazoweza kujitokeza wakati wa mchakato wa uchaguzi.

“Kazi inayofanywa na binadamu inaweza kuboreshwa kila wakati,” alikiri, akieleza mtazamo kuwa maoni yanayotolewa na wadau mbalimbali yanapaswa kusaidia kuboresha uandaaji wa uchaguzi.

Uchaguzi wa rais kufanyika tofauti na uchaguzi wa wabunge

Uchaguzi wa rais wa mwaka 2027 utakuwa na umuhimu wa kihistoria. Utafanyika tofauti na uchaguzi wa wabunge, kwa mujibu wa Katiba ya mwaka 2018, ambayo inaagiza kufanyika kwa chaguzi tofauti za rais na wabunge.

Uchaguzi huu unafanyika katika mazingira ya kipekee ya kisiasa, kufuatia kurejea kwa Burundi katika mfumo wa vyama vingi mwanzoni mwa miaka ya 1990. Mnamo Juni 1993, Melchior Ndadaye alikuwa rais wa kwanza wa kabila la Hutu nchini Burundi kuchaguliwa kidemokrasia, kufuatia ushindi wa chama cha Front for Democracy in Burundi (FRODEBU) katika uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi tangu mfumo huo ulipoanzishwa. Aliuawa tarehe 21 Oktoba 1993, miezi michache tu baada ya kuingia madarakani.

Tangu wakati huo, utaratibu wa kuandaa chaguzi za urais na za wabunge umepitia mabadiliko mbalimbali, huku kukiwa na misukosuko ya kisiasa na ghasia ambazo zimeathiri pakubwa historia ya hivi karibuni ya taifa hili dogo la Afrika Mashariki.

Hivyo, uchaguzi wa urais wa mwaka 2027 utakuwa uchaguzi wa kwanza wa urais kufanyika tofauti na uchaguzi wa wabunge, chini ya mfumo uliowekwa na Katiba ya mwaka 2018.