Burunga: Vurugu, ukamataji, na madai ya fedha—madereva wa bodaboda wafunguka

SOS Médias Burundi

Burunga, Septemba 22, 2026—Tukio la Jumatatu, Septemba 21, katika kituo cha bodaboda cha Makamba limeibua upya maswali kuhusu uhusiano kati ya maafisa wa polisi na madereva wa bodaboda katika mkoa wa Burunga, kusini mwa Burundi. Aidha, madereva kadhaa wanadai kuwa wanalazimishwa kulipa kati ya faranga 20,000 na 100,000 za Burundi ili kuepuka pikipiki zao kutaifishwa.

Mvutano uliongezeka tena jioni ya Jumatatu katika kituo cha bodaboda cha Makamba, makao makuu ya mkoa wa Burunga kusini mwa Burundi.

Kwa mujibu wa maelezo ya mashuhuda, afisa wa polisi aliyekuwa amevalia nguo za kiraia alijaribu kumkamata dereva wa bodaboda. Baadaye, ugomvi ulizuka kati ya watu hao wawili.

Wakati huo huo, dereva mwingine aliyekuwa akitokea kwenye makutano ya barabara alianguka chini na kupata majeraha usoni.

Mashuhuda wanasema kuwa afisa huyo wa kiraia alijaribu kuondoka eneo la tukio. Watu waliokuwepo walimtaka abaki ili mtu aliyejeruhiwa apate matibabu.

Afisa anayesimamia eneo la Makamba na maafisa wengine wa usalama hatimaye walifika eneo la tukio. Pikipiki mbili zilichukuliwa na kupelekwa kituo cha polisi cha eneo hilo, huku dereva aliyejeruhiwa akipelekwa hospitalini.

Utambulisho wa afisa huyo wa kiraia pia uliibua maswali; mashuhuda walibainisha kuwa hakuwa amevaa chochote kinachomtambulisha mara moja kama afisa wa polisi.

Madereva wanadai kuwa wanalipa fedha ili kuepuka pikipiki zao kutaifishwa

Tukio hili linatokea wakati madereva wa bodaboda katika maeneo mbalimbali ya Burunga wakilalamikia vitendo vinavyofanywa wakati wa ukaguzi wa polisi, ambavyo wanavifananisha na uporaji au ulaghai wa kulazimishwa kutoa fedha.

Kulingana na maelezo yao, baadhi ya maafisa wa polisi huwasimamisha waendesha pikipiki, kuzishikilia pikipiki zao, na kudai pesa kabla ya kuwaruhusu kuondoka.

Kiasi cha pesa kinachotajwa huanzia faranga za Burundi 20,000 hadi 100,000.

Baadhi ya waendeshaji wanasema hukubali kulipa kwa hofu kwamba pikipiki zao zitashikiliwa. Pia wanadai kuwa madai hayo ya pesa mara nyingi hayaambatani na maelezo ya wazi kuhusu kosa linalodaiwa kufanywa.

Waendesha pikipiki hawa wanaamini kuwa kosa linapogunduliwa, adhabu inapaswa kutolewa kupitia utaratibu rasmi badala ya kulazimisha malipo ya papo hapo.

Pia wanataka maafisa wa polisi wasiovaa sare waweze kutambulika wazi wakati wa operesheni za utekelezaji wa sheria.

Mvutano ulioripotiwa awali mwezi Julai

Madai haya yanakuja wiki kadhaa baada ya kuripotiwa kwa mvutano kati ya maafisa wa polisi na waendesha pikipiki za biashara (bodaboda).

Katika mkutano wa usalama uliofanyika Julai 13 na gavana wa mkoa wa Burunga, Parfait Mboninyibuka, msimamizi wa eneo la Matana, Gloriose Niyubahwe, alikuwa tayari amezungumzia suala la ukaguzi na adhabu zinazowekwa kwa pikipiki za biashara.

Alikosoa vikali hatua ya polisi—kwa mtazamo wake—kujikita katika kutoa faini pekee bila kuzingatia vya kutosha athari kwa abiria wanaohusika katika ajali zinazosababishwa na vyombo vya moto vinavyofanya kazi bila nyaraka sahihi.

Msimamizi huyo pia alidai kuwa pikipiki fulani zinazomilikiwa na maafisa zinaweza kuachiwa huru baada ya kuingilia kati kwa viongozi wa juu wa polisi.

Kulingana naye, pikipiki zilizosimamishwa kwa kukosa namba za usajili au nyaraka zinaweza kuruhusiwa kuendelea na safari bila taratibu za kisheria kukamilishwa.

Alikuwa ametoa wito wa sheria hizo hizo kutumika kwa kila mtu.

“Ikiwa pikipiki isiyo na namba ya usajili au nyaraka imepigwa marufuku kutembea barabarani, hatua hiyo inapaswa kutekelezwa katika mkoa mzima,” alisema. Aliamini kuwa pikipiki iliyoachiwa bila nyaraka inaweza kukamatwa tena siku iliyofuata—hali ambayo, kwa mtazamo wake, ilikuwa na hatari ya kuchochea maandamano na ghasia miongoni mwa waendesha pikipiki.

Watu kadhaa walijeruhiwa katika migogoro

Katika mwezi wa Julai, migogoro kadhaa kati ya maafisa wa polisi na waendesha pikipiki pia iliripotiwa mkoani humo.

Kulingana na ripoti, maafisa wa polisi na waendesha pikipiki wamejeruhiwa katika baadhi ya mapigano haya. Waendeshaji pia wamepata majeraha ya risasi, kulingana na ripoti hizo hizo.

Matukio haya yanaonyesha jinsi shughuli za utekelezaji wa sheria za trafiki zinavyoweza kuongezeka haraka wakati waendeshaji wanapopinga maamuzi ya maafisa au wanaona taratibu kuwa si za haki.

Wito wa uwazi na utekelezaji thabiti wa sheria

Waendeshaji teksi za pikipiki sasa wanatoa wito wa uwazi zaidi wakati wa ukaguzi.

Wanataka maafisa wa polisi—ikiwa ni pamoja na wale waliovaa nguo za kiraia—watambulike wazi, kwa makosa kurekodiwa rasmi, na kwa adhabu kutumika kulingana na taratibu zilizowekwa.

Pia wanadai kwamba kanuni zitekelezwe mara kwa mara, bila kujali ni nani anayemiliki pikipiki.

Hata hivyo, madai ya ulaghai yaliyotolewa na waendeshaji yanahitaji uthibitisho na maelezo kutoka kwa mamlaka ya polisi; katika hatua hii, hayatoshi kuthibitisha dhima ya kibinafsi ya maafisa waliohusika.

Hata hivyo, kutokana na tukio la Septemba 21 huko Makamba, kiasi cha pesa kilichotajwa na waendeshaji kadhaa, na maonyo yaliyotolewa mapema Julai, suala la jinsi ukaguzi wa teksi za pikipiki unavyofanywa bado ni wasiwasi mkubwa katika jimbo la Burunga, kusini mwa Burundi.