Rumonge: Wanafunzi watano kwenye benchi moja—ahadi ya “hakuna mtoto atakayekosa kiti kizuri” yashindwa kutekelezwa

SOS Médias Burundi

Rumonge, Septemba 29, 2026 — Wiki mbili baada ya kuanza kwa mwaka wa masomo wa 2026-2027, shule kadhaa za elimu ya msingi katika tarafa ya Rumonge—iliyoko katika mkoa wa Burunga kusini-magharibi mwa Burundi—zinakabiliwa na uhaba wa madawati. Kulingana na maafisa wa shule, wanafunzi watatu hadi watano hulazimika kutumia benchi moja katika baadhi ya madarasa. Hali hii inakinzana wazi na ahadi za serikali za kutatua tatizo la wanafunzi kukosa viti au madawati yanayofaa shuleni.

Shule za elimu ya msingi za Mugweji, Mugomere I na II, pamoja na Rukinga I, II, III, na IV, ni miongoni mwa shule zilizoathirika zaidi. Baadhi ya shule hizo zinaripoti kupokea sehemu ya madawati yaliyotarajiwa lakini zinasema kuwa bado kuna uhitaji mkubwa.

Kutokana na ukosefu wa madarasa na samani za kutosha, baadhi ya wanafunzi wanasoma katika majengo ya makanisa. Shule nyingine zimelazimika kuazima madarasa kutoka shule jirani ili kuwahudumia wanafunzi wao.

Maafisa wa shule pia wanalalamikia kucheleweshwa kwa fedha zilizotengwa kwa ajili ya kukarabati madawati yaliyoharibika. Wanaamini kuwa changamoto hizi zingeweza kutabiriwa na kushughulikiwa kabla ya kuanza kwa mwaka wa masomo.

Kulingana na vyanzo vya utawala wa tarafa, tarafa ya Rumonge ilikuwa imepanga kutengeneza madawati 5,000, lakini ni takriban 2,000 pekee ndivyo vilivyotengenezwa hadi sasa.

Jean Hatungimana, mkurugenzi wa elimu wa manispaa hiyo, anakiri kuwa wanafunzi wengi bado wanasoma katika mazingira magumu. Anataja kuisha kwa akiba ya mbao kama moja ya sababu za kuchelewa huko. Anasema kuwa manispaa imepata shehena mpya ya mbao, ambayo inapaswa kutoa mbao zinazohitajika kuendeleza utengenezaji wa madawati hayo.

Hata hivyo, maelezo haya yanapingwa na baadhi ya walimu, ambao wanaamini kuwa mamlaka zingepaswa kuchukua hatua mapema ili kuepuka hali hii.

Ahadi za kitaifa dhidi ya uhalisia darasani

Hali iliyopo Rumonge si tukio la pekee. Katika tarafa kadhaa nchini Burundi, ukosefu wa madawati unaendelea kuathiri mazingira ya kujifunzia, licha ya ahadi zilizotolewa na mamlaka chini ya kampeni ya kitaifa ya “Watoto Wasikae Vibaya Darasani.”

Mnamo Juni 2026, Waziri Mkuu Nestor Ntahontuye alitangaza ahadi ya serikali ya kutoa madawati 331,956 kabla ya kuanza kwa mwaka wa masomo wa 2026–2027. Tarehe 15 Agosti 2026 iliwekwa kama muda wa mwisho wa kuwekwa kwa madawati hayo madarasani.

Mpango huo unajumuisha hasa mipango ya kutengeneza madawati kwa kutumia mbao kutoka kwenye mashamba ya miti ya manispaa ili kukidhi mahitaji ya shule.

Serikali pia ilikuwa imetangaza kutenga kiasi cha faranga za Burundi bilioni 18 kwa ajili ya kufadhili utengenezaji wa madawati katika manispaa hizo.

Hata hivyo, changamoto zilizoripotiwa huko Rumonge zinazua maswali kuhusu kasi ya utekelezaji wa mpango huo, upatikanaji wa vifaa, na usimamizi wa fedha zilizotengwa.

Uhaba wa walimu unazidisha changamoto

Kinachoongeza uzito kwenye tatizo la uhaba wa samani ni ukosefu wa walimu. Idara ya elimu ya manispaa inakadiria kuwa takriban wafanyakazi mia moja wa sekta ya elimu wameondoka nchini.

Wakuu wa shule wanatoa wito wa kupata walimu wa kuchukua nafasi za walioondoka, wakisema kuwa kuondoka kwao kunaathiri uendeshaji wa shule na mazingira ya kujifunzia.