Burundi: Doria za usiku zimewekwa Butanyerera katikati ya mivutano ya kikanda na Rwanda

SOS Médias Burundi

Butanyerera, Desemba 29, 2025 – Katika tarafa ya Kirundo, inayopakana na Rwanda, katika mkoa wa Butanyerera, kaskazini mwa Burundi, hali ya usalama inasababisha wasiwasi mkubwa miongoni mwa wakazi. Katika vilima kadhaa vinavyotazamana na Ziwa Cohoha na Mto Kanyaru, doria za lazima za usiku zimeanzishwa, na kuathiri sana maisha ya kila siku ya wakazi na kuibua wasiwasi mkubwa wa haki za binadamu.

Kulingana na shuhuda nyingi zilizokusanywa na SOS Médias Burundi, doria hizi zinasimamiwa na mamlaka za mitaa, kwa ushirikiano na wawakilishi wa Imbonerakure, tawi la vijana la CNDD-FDD, chama tawala. Imbonerakure wenyewe wanashiriki katika doria, pamoja na wanaume wengine wote katika eneo hilo, mara nyingi bila kuzingatia umri au hali ya kimwili.

Doria hupangwa kila usiku, kuanzia saa kumi na mbili jioni. hadi saa 6 asubuhi, hasa katika vilima vya Mugendo, Kiri, Gaturanda, na Kigina, katika eneo la Ntega.

“Kila mwanamume aliye chini ya umri wa miaka 60 anahitajika kushiriki, bila ubaguzi,” alifichua mkazi kwa sharti la kutotajwa jina.

Doria zahimizwa katika ngazi za juu za serikali

Hatua hizi za usalama ni sehemu ya mazungumzo rasmi ya kutisha. Rais wa Burundi Évariste Ndayishimiye na maafisa kadhaa wa ngazi za juu wa CNDD-FDD wamehimiza mara kwa mara utekelezwaji wa doria za usiku kote nchini. Mkuu huyo wa nchi hata alifikia kudai hadharani kwamba Rwanda inajiandaa kushambulia Burundi, “kama ilivyokuwa Kongo,” akitoa wito kwa wakaazi wa mikoa yote kuwa tayari kutetea taifa hilo.

Haya ni shutuma ambazo Rais Ndayishimiye alikariri Ijumaa iliyopita wakati wa hotuba yake ya hadhara ya mwisho wa mwaka iliyofanyika Muramvya, katikati mwa Burundi.

Hali ya hewa ya hofu, unyang’anyi, na athari za kiuchumi

Hapo chini, wakaazi wanalaani hali ya hofu inayochochewa na jumbe za mara kwa mara zinazoonyesha Rwanda kama adui aliyekaribia.

“Tunaambiwa kila mara kwamba shambulio linaweza kutokea wakati wowote,” anashuhudia mkazi wa kilima cha Mugendo.

Mbali na doria hizi za usiku, kuna tuhuma za ulafi. Vyanzo kadhaa vinadai kwamba watu ambao ni wagonjwa, wazee, au hawawezi kimwili kushiriki katika doria lazima walipe pesa kwa maafisa wa eneo au viongozi fulani wa Imbonerakure ili kuepusha adhabu. Kiasi kinachohitajika kinatofautiana kati ya faranga 2,000 na 10,000 za Burundi, kulingana na shuhuda.

Madhara ya kiuchumi pia ni makubwa.

“Baada ya usiku mzima wa doria, tunalazimika kulala mchana kutwa badala ya kwenda kufanya kazi mashambani au sokoni,” analalamika mkulima kutoka Gaturanda. Hali hii inazidi kudhoofisha kaya ambazo tayari ni maskini.

Chanzo kingine cha wasiwasi: doria hizo zinafanywa na raia waliovalia mavazi ya kawaida, wakati mwingine wakiwa na visu, jambo ambalo wakazi wengi huona kama upiganaji wa kijeshi usio rasmi na hatari wa raia.

Usuli wa mivutano ya kikanda

Hatua hizi huja katika muktadha wa kikanda wenye hali ya wasiwasi. Mamlaka ya Burundi ilifunga mipaka ya ardhi na Rwanda Januari 2024, ikiishutumu Kigali kwa kuunga mkono makundi yenye silaha yenye uadui wa serikali ya Burundi na kuwahifadhi wanaodaiwa kuhusika na jaribio la mapinduzi la Mei 2015. Rwanda inakataa kabisa shutuma hizi.

Mgogoro huo pia ni sehemu ya mzozo unaoongezeka mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Gitega anaishutumu Kigali kwa kutoa msaada wa kijeshi kwa waasi wa M23, wakati Rwanda inashutumu Burundi na DRC kwa kuunga mkono Democratic Forces for the Liberation of Rwanda (FDLR), kundi la Wahutu la Rwanda ambalo baadhi ya wanachama wake wanatuhumiwa kushiriki katika mauaji ya Watutsi mwaka 1994. ujambazi”.

Maendeleo na Athari za M23 nchini Burundi

Kilichoanzishwa tena mwaka wa 2021, M23, inayoundwa na Watutsi wa Kongo, sasa inadhibiti maeneo kadhaa ya kimkakati katika Kivu Kaskazini na Kusini. Licha ya kukanusha mara kwa mara kutoka Kigali, ripoti ya hivi majuzi ya wataalamu wa Umoja wa Mataifa, iliyokanushwa kama “uzushi” na mamlaka ya Rwanda, inasisitiza kuwepo kwa wanajeshi 5,000 hadi 7,000 wa Rwanda pamoja na wapiganaji wa AFC/M23.

M23 sasa inashirikiana na Muungano wa Mto Kongo (AFC), unaoongozwa na Corneille Nangaa, rais wa zamani wa Tume Huru ya Kitaifa ya Uchaguzi (CENI), ambayo inatetea kuanzishwa kwa taifa la shirikisho nchini DRC.

Tangu mapema mwezi Disemba, waasi wamepiga hatua kubwa katika Kivu Kusini, wakiteka maeneo kadhaa ya kimkakati, ikiwa ni pamoja na mji wa Uvira, ulioko kilomita chache kutoka Bujumbura, mji mkuu wa kiuchumi wa Burundi. Mapigano yanaendelea licha ya Mkataba wa Washington, uliotiwa saini Desemba 4, 2025, kati ya DRC na Rwanda chini ya upatanishi wa Marekani, makubaliano ambayo Burundi ilishiriki kama mwangalizi, ikiwakilishwa na Rais Évariste Ndayishimiye.

Ikikabiliwa na maendeleo ya M23 katika Uwanda wa Rusizi, Burundi imewarejesha makwao sehemu kubwa ya wanajeshi wake waliotumwa DRC tangu Machi 2023, ambako walikuwa wakisaidia FARDC (Majeshi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) pamoja na wanamgambo wa Wazalendo wanaoshirikiana na serikali ya Kongo.

Kuongezeka kwa Shinikizo la Kibinadamu

Ghasia za mwezi Disemba tayari zimesababisha takriban wakimbizi 90,000 wa Kongo kukimbilia Burundi, na kuongeza makumi kwa maelfu waliowasili mapema mwaka huu. Hali hii inazidisha shinikizo za kibinadamu na usalama katika majimbo kadhaa ya nchi.

Katika muktadha huu wa kulipuka, wenyeji wa Butanyerera wanatoa wito wa kutathminiwa upya kwa haraka kwa doria za usiku, ambazo wanaziona kuwa za matusi, kinyume na haki za kimsingi, na zinazoweza kuzidisha mivutano ya kijamii katika eneo ambalo tayari limedhoofishwa na mienendo ya kikanda.