Burunga: Uhaba wa vyandarua wafufua tishio la malaria

SOS Médias Burundi

Burunga, Januari 19, 2026 — Katika mkoa wa Burunga, kusini mwa Burundi, wakaazi wengi wanasema bado hawajapokea vyandarua vilivyotiwa dawa vilivyoahidiwa na mamlaka ya afya. Hali hii, pamoja na uhaba unaoendelea wa dawa za malaria, inaweka idadi ya watu katika hali ya wasiwasi ya kuibuka tena kwa malaria wakati wa msimu wa mvua.

Katika maeneo kadhaa katika jimbo lote, ukosefu wa muda mrefu wa vyandarua unaendelea kutia wasiwasi jamii. Vyandarua hivi, vinavyochukuliwa kuwa njia muhimu ya kuzuia malaria, bado havijafika kaya zote, huku ongezeko la mbu likiongezeka kutokana na mvua. Wakazi wanahofia kuzorota kwa kasi kwa hali ya afya, haswa katika maeneo ya vijijini.

Mnamo Novemba 26, Wizara ya Afya ilizindua kampeni ya nchi nzima ya kusambaza vyandarua vilivyotiwa dawa, iliyopangwa kudumu kwa takriban wiki moja. Hata hivyo, operesheni hiyo ilitatizika katika maeneo kadhaa ya taifa hilo dogo la Afrika Mashariki. Mawakala wa usambazaji walipaswa kusajili walengwa kwa kutumia kompyuta za mkononi, lakini muunganisho duni katika baadhi ya maeneo ulizuia ulandanishi wa data wa wakati halisi, kuchelewesha au hata kusitisha usambazaji katika maeneo kadhaa.

Katika jamii ambazo hazijahudumiwa, tuhuma zinaibuka kuwa vyandarua vinaweza kuelekezwa kwenye masoko haramu. Baadhi ya wakazi wanadai kuziona zikiuzwa kwa bei ya juu katika nchi jirani ya Tanzania, jambo linalozua hali ya kukatishwa tamaa na kutoaminiana kwa mfumo wa usambazaji.

Baadhi ya shuhuda zilizokusanywa chini tayari zinaonyesha upotezaji wa maisha ambao haujarekodiwa kwa utaratibu, haswa katika maeneo ya vijijini yaliyo mbali na vituo vya huduma ya afya.

Wakikabiliwa na hali hiyo, wakazi wanaomba serikali na washirika wa sekta ya afya kuingilia kati haraka ili kuhakikisha ugawaji wa vyandarua vilivyotiwa viuatilifu kwa usawa na uwazi, pamoja na usambazaji wa mara kwa mara wa dawa muhimu. Pia wanashutumu kukosekana kwa usawa kati ya jamii, ambazo baadhi yao tayari zimenufaika na kampeni ya usambazaji, huku nyingine zikisalia kutengwa.

Kwa upande wao maafisa wa afya katika jimbo la Burunga wanakiri kuwa baadhi ya maeneo bado hayajafikiwa huku wakitaja vikwazo vinavyohusiana na utaratibu wa usambazaji. Wanahakikisha, hata hivyo, kwamba operesheni inapaswa kuanza tena hivi karibuni na kwamba hatua zinaendelea ili kuleta maeneo ya usambazaji karibu na maeneo ambayo hayajahudumiwa na kuongeza upatikanaji wa dawa za malaria.

Hali hii inajiri huku mamlaka za afya zikithibitisha kuendelea kuongezeka kwa visa vya malaria nchini kote. Bila chandarua chenye dawa na dawa za kutosha, wataalamu wanaonya kuwa hatari ya kuzorota kwa afya inabakia kuwa kubwa.