Burundi: Kizuizi chenye utata chaisha, Sandra Muhoza apata uhuru wake

SOS Médias Burundi

Ngozi, Aprili 14, 2026 — Mahakama ya Rufaa ya Ngozi, katika jimbo la Butanyerera kaskazini mwa taifa hilo dogo la Afrika Mashariki, imetoa uamuzi wake katika kesi ya mwanahabari Sandra Muhoza, na kuhitimisha mchakato wa kisheria ulioanzishwa mwaka 2024 na kufuatwa kwa karibu na vyombo vya habari na watetezi wa uhuru wa habari. Mahakama ilimhukumu kifungo cha miezi sita jela kwa “chuki ya rangi,” hukumu ambayo tayari ametumikia, na kusababisha kuachiliwa mara moja, huku ikimuondolea shtaka la kuhujumu umoja wa kitaifa.

Mwanahabari Sandra Muhoza alihukumiwa Jumatatu hii na Mahakama ya Rufaa ya Ngozi kifungo cha miezi sita jela kwa “chuki ya rangi,” hukumu ambayo tayari ametumikia, na kumruhusu kurejesha uhuru wake kamili, kwa mujibu wa habari zilizothibitishwa na SOS Médias Burundi.

Mahakama, hata hivyo, ilimuondolea shtaka la kuhujumu uadilifu wa eneo la kitaifa, mojawapo ya mashtaka mazito yaliyoletwa dhidi yake hapo awali.

Kulingana na wakili wake, Rémy Nsabimana, mashtaka yote hatimaye yalitupiliwa mbali, hivyo kutayarisha njia kwa uhuru wake usio na kikomo.

“Amemaliza kifungo chake. Mashtaka yote yametupiliwa mbali,” aliiambia SOS Médias Burundi, akibainisha kwamba sasa anaweza kuondoka nchini, tofauti na wakati wa kuachiliwa kwa muda.

Uamuzi huu unahitimisha, ukizuia kukata rufaa kwa Mahakama ya Juu, mchakato mrefu wa kisheria ulio na mibadiliko kadhaa.

Kesi za kisheria zenye utata

Alikamatwa Aprili 13, 2024 huko Ngozi, mtaa wa nyumbani kwake, Sandra Muhoza alishtakiwa kwa kushiriki habari katika kikundi cha WhatsApp kwa waandishi wa habari kuhusu madai ya usambazaji wa silaha kwa wanachama wa chama tawala cha CNDD-FDD, Imbonerakure, ambao wanatajwa mara kwa mara katika tuhuma za unyanyasaji na vitisho dhidi ya wapinzani wa kisiasa na raia katika maeneo kadhaa ya nchi.

Awali ilihukumiwa mwezi Desemba 2024 kifungo cha miezi 21 jela na Mahakama ya Mwanzo ya Mukaza katika mji mkuu wa kiuchumi, Bujumbura, kesi hiyo ilitupiliwa mbali mwezi Juni 2025 kutokana na ukosefu wa mamlaka ya eneo hilo, kabla ya kufunguliwa tena katika mahakama ya Ngozi.

Mnamo Januari 2026, alihukumiwa kifungo cha miaka minne jela katika kesi ya pili kwa makosa yaleyale, uamuzi ulioshutumiwa sana katika duru za vyombo vya habari.

Baada ya zaidi ya siku 600 kizuizini, kuachiliwa kwake kwa muda mapema Machi 2026 kulionekana kama ishara ya kwanza ya kutuliza.

RSF imetulia, lakini inakosoa utaratibu huo

Katika taarifa iliyochapishwa Aprili 13, Wanahabari Wasio na Mipaka (RSF) walieleza kufarijiwa na matokeo ya kesi hiyo, huku wakikashifu utaratibu wanaouona kuwa haufai.

“Uamuzi uliotolewa Aprili 13 na Mahakama ya Rufaa ya Ngozi lazima ukomeshe kesi ya kisheria ya Sandra Muhoza, kwa kuzingatia kesi tupu,” alisema Sadibou Marong, mkurugenzi wa dawati la RSF Kusini mwa Jangwa la Sahara.

Shirika hilo linaamini kwamba mwanahabari huyo “hakupaswa kamwe kukaa gerezani hata siku moja” kwa kufanya kazi yake, na kuongeza kuwa kuzuiliwa kwake kulilenga “kuleta taaluma iliyosalia ya uandishi wa habari kwenye mstari.”

Ishara ya uhuru wa vyombo vya habari

Kesi ya Sandra Muhoza imekuwa ishara ya mvutano unaoendelea kati ya uhuru wa kujieleza na mfumo wa mahakama katika taifa hilo dogo la Afrika Mashariki.

Imezua hisia nyingi kutoka kwa mashirika ya uhuru wa vyombo vya habari, ambayo yanashutumu utaratibu huo kama ukiukaji wa mazoezi ya uandishi wa habari.

Mwandishi mmoja wa habari bado anazuiliwa

Hadi sasa, ni mwandishi mmoja tu wa habari ambaye amesalia kizuizini nchini Burundi. Huyu ni Didier Ndihokubwayo, mwandishi wa habari wa zamani wa Radio Maria, ambaye amekuwa akishikiliwa katika gereza kuu la Bujumbura, linalojulikana kwa jina la Mpimba, tangu Desemba 2024 kwa “kumiliki silaha kinyume cha sheria.” Alihukumiwa kifungo cha miaka mitatu jela.