Burundi: Katika maadhimisho ya miaka 64 ya uhuru, Rais Ndayishimiye awashambulia vikali “wakoloni,” Kanisa, na asasi za kiraia

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Julai 1, 2026 – Burundi iliadhimisha miaka 64 ya uhuru wake—uliopatikana tarehe 1 Julai 1962—siku ya Jumatano hii. Katika hafla hiyo, Rais Évariste Ndayishimiye alihutubia taifa kwa hotuba iliyochukua muda usiozidi dakika thelathini, ikirushwa hewani na Shirika la Taifa la Redio na Televisheni la Burundi (RTNB) na kurudiwa na vyombo mbalimbali vya habari. Kiongozi huyo wa nchi alitumia sehemu kubwa ya hotuba yake kulaani urithi wa ukoloni na kuikosoa vikali Kanisa Katoliki, wasomi, na asasi za kiraia, akiwatuhumu kuhudumia maslahi ya kigeni.

Katika hotuba yake, Rais alitoa mfano wa kibiblia, akilinganisha migawanyiko ndani ya jamii ya Burundi na kisa cha Mnara wa Babeli kutoka Kitabu cha Mwanzo. Katika kisa hicho, watu waliokuwa wakizungumza lugha moja walikusudia kujenga mnara unaofika mbinguni, lakini Mungu akachanganya lugha zao, na kuwafanya kutawanyika huku wakishindwa kuelewana. Évariste Ndayishimiye alitumia mfano huo kuonyesha kile anachokiona kuwa ni migawanyiko iliyorithiwa kutoka enzi za ukoloni.

“Wakoloni ndio walioanzisha migawanyiko miongoni mwa Warundi,” alisisitiza, akisema kuwa migawanyiko hiyo inaendelea kudhoofisha umoja wa kitaifa zaidi ya miongo sita tangu kupatikana kwa uhuru.

Nchi “tajiri” licha ya nafasi yake kiuchumi

Kiongozi huyo wa nchi alipinga viwango vya kimataifa vinavyoiweka Burundi miongoni mwa mataifa maskini zaidi duniani.

Kulingana naye, nchi ina maliasili kubwa ambayo haitumiki ipasavyo.

“Burundi ni tajiri kwa sababu tuna maliasili. Ni wakoloni hao hao ambao walifikia kuficha ramani yetu ya kijiolojia, lakini leo wanarudi kutuita nchi maskini zaidi,” alisema.

Matamshi haya yanakuja wakati nchi imekuwa ikikabiliana kwa miaka kadhaa na mzozo wa kiuchumi unaodhihirishwa na uhaba wa mafuta unaoendelea, uhaba wa mara kwa mara wa bidhaa muhimu, na mfumuko wa bei ambao unaathiri sana uwezo wa ununuzi wa kaya.

Rais alisisitiza kwamba kwa kufanya kazi kwa bidii zaidi, Warundi wanaweza kubadilisha uchumi wao na hatimaye kuvutia wageni kuishi nchini humo.

Ukosoaji upya wa maaskofu na mashirika ya kiraia

Évariste Ndayishimiye pia alizungumzia shutuma za hivi majuzi zilizotolewa na maaskofu wa Kikatoliki wa Burundi, ambao walikuwa wameeleza wasiwasi wao kuhusu hali ya haki za binadamu, utawala na hali ya maisha ya watu.

Bila kuwataja waziwazi wakati wa sehemu hii ya hotuba yake, alishutumu misimamo aliyoona kuwa inaathiriwa na maslahi ya nje.

Marejeleo ya Chama cha Kikristo na Kidemokrasia (PDC)

Rais pia alirejelea mara kadhaa chama cha Christian Democratic Party (PDC), kikundi cha kisiasa kilichofanya kazi wakati wa ukoloni wa Ubelgiji. Alikumbuka kuwa chama hicho kilipinga msimamo wa UPRONA wa Prince Louis Rwagasore, ambao ulitetea uhuru wa haraka.

Kulingana naye, PDC ilisimamia mabadiliko ya taratibu chini ya uangalizi wa Ubelgiji na kudumisha uhusiano wa karibu na mamlaka ya kikoloni pamoja na Kanisa Katoliki, ambalo lilikuwa taasisi kuu ya kidini nchini wakati huo.

Mkuu wa Nchi alisema mara kwa mara kwamba mrengo huu wa kisiasa ulikuwa “katika malipo ya wakoloni,” akilinganisha na ukosoaji fulani wa kisasa uliotolewa kwa serikali yake na watu wa kidini na watendaji wa mashirika ya kiraia.

Ukosoaji wa wasomi na NGOs

Rais Ndayishimiye pia alikemea wasomi na mashirika ya kiraia ya Burundi, akiyashutumu kwa kurudia simulizi za kigeni.

“Inasikitisha kuona kwamba, hadi leo, kuna watu wanafanya kama waangalizi wanaofanya kazi kwa niaba ya wakoloni,” alisema.

Kwa maoni yake, ripoti muhimu zilizochapishwa na baadhi ya mashirika ya kitaifa au kimataifa ni sawa na mashambulizi dhidi ya taifa la Burundi.

“Badala ya kutahadharisha mamlaka kimya kimya matatizo yanapotokea, wanatushtumu,” alilalamika.

Kauli hizi zinakuja huku kukiwa na mvutano unaoendelea kuhusu utawala, haki za binadamu, na hali ya kijamii na kiuchumi katika taifa hilo dogo la Afrika Mashariki.

Sherehe rasmi kote nchini

Sherehe za kuadhimisha miaka 64 ya uhuru ziliangazia gwaride la kiraia na kijeshi, maonyesho ya kitamaduni, na mikusanyiko rasmi iliyofanywa katika majimbo kadhaa ya nchi.

Tarehe 1 Julai—ambayo inaadhimisha Burundi kupata uhuru kutoka kwa Ubelgiji mwaka wa 1962—ni sikukuu ya umma inayolipwa kote nchini.