Kobero: Madereva wa njia ya Bujumbura–Kigali waripoti hali ya hofu na unyanyasaji mpakani

SOS Médias Burundi

Kobero, Julai 13, 2026—Madereva wanaosafirisha abiria kati ya Bujumbura na Kigali wanaripoti kuwepo kwa hali ya hofu, ukaguzi wanaouona kuwa wa kupindukia, na vitendo wanavyovihusisha na rushwa katika mpaka wa Kobero kati ya Burundi na Tanzania. Wanasema kuwa changamoto hizi zinavuruga shughuli zao na kuwakatisha tamaa baadhi ya madereva kutumia njia hiyo.

Kulingana na madereva kadhaa waliohojiwa, maafisa wanaohusika na masuala ya nyaraka mara kwa mara huwauliza maswali kuhusu, miongoni mwa mambo mengine, utambulisho wa abiria, mahali wanapotoka, na maeneo wanayoelekea.

“Tunafahamu kuwa vyombo vya usalama vinahitaji kufanya ukaguzi. Hata hivyo, maswali hayo mara nyingi huwa mengi kupita kiasi na kuleta hali ya kutokuaminiana,” alisema dereva mmoja aliyezungumza kwa sharti la kutotajwa jina.

Madai ya malipo yasiyo halali

Mbali na ukaguzi huo, baadhi ya wadau wa usafirishaji wanalaani vitendo wanavyovielezea kuwa ni vya rushwa. Wanadai kuwa wanapotoka Burundi kuelekea Rwanda, hulazimika kulipa hadi faranga 100,000 za Burundi ili kuepuka ucheleweshaji wa kiutawala, ilhali hakuna kiasi kama hicho kinachodaiwa wakati wa safari ya kurudi.

“Tukikataa kulipa, tunahatarisha kucheleweshwa kwa saa nyingi. Tunafanya kazi kwa hofu na tunapata hasara kubwa,” alisema dereva mwingine.

Wasafiri Waanza Kuwa na Wasiwasi Hali hii inawaathiri pia wasafiri. Abiria wengi sasa wanasema wanasafiri kuelekea Rwanda wakiwa na hofu, wakihisi kuwa ukaguzi wa mara kwa mara unajenga mazingira ya wasiwasi. “Kuona mara kwa mara madereva wakikabiliwa na shinikizo na maswali haya kunafanya safari ya kwenda Rwanda ionekane kama kitendo cha kutiliwa shaka,” alisema abiria mmoja. Madai ya Uhusiano na Makundi ya Waasi Yakanushwa Madereva wanasema mara nyingi wanatuhumiwa kusafirisha vijana ambao huenda wana nia ya kujiunga na makundi ya waasi kama vile M23 au RED-Tabara. Wanakanusha vikali tuhuma hizo, wakisema zinaharibu sifa zao za kitaaluma. “Sisi ni watoa huduma ya usafirishaji, siyo waajiri wa makundi ya waasi. Tunawasafirisha wateja kama kampuni nyingine yoyote ya usafirishaji,” alisema dereva mmoja. Kulingana na mashuhuda kadhaa, shinikizo hili tayari limewafanya baadhi ya madereva kuacha kabisa njia ya Bujumbura–Kigali. Mpaka Muhimu Katikati ya Mvutano wa Kikanda Tangu mamlaka za Burundi zilipoamuru kufungwa kwa mipaka ya nchi kavu kati ya Burundi na Rwanda mnamo Januari 2024, raia wa Burundi ambao hawawezi kusafiri kwa ndege wameendelea kutumia njia za barabarani zilizopo—hasa ili kufika Tanzania, Uganda, au Kenya. Mgogoro wa kidiplomasia kati ya Gitega na Kigali unaendelea huku kukiwa na mvutano wa kikanda unaohusishwa na hali ya usalama mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mamlaka za Burundi mara kwa mara huishutumu Rwanda kwa kuhifadhi au kuunga mkono makundi ya waasi yanayotaka kuvuruga utulivu wa Burundi, pamoja na kuunga mkono M23—kundi la waasi linaloundwa zaidi na Watutsi wa Kongo ambalo limeanzisha utawala sambamba katika maeneo ya Kivu Kaskazini na Kusini. Mara kadhaa, Rais wa Burundi Évariste Ndayishimiye amemtuhumu mwenzake wa Rwanda, Paul Kagame, kwa kutaka “kunyakua sehemu ya Kongo na kuiunganisha na eneo la nchi yake” na kumtaja kama “nguvu inayovuruga utulivu katika eneo hilo.” Pia alisisitiza kuwa “Burundi iko tayari kwenda vitani na Rwanda,” akitangaza kuwa nchi yake haitaruhusu kudharauliwa au kushinikizwa “kama watu wa Kongo.” Rwanda inakanusha tuhuma hizo, ikizielezea kama “uongo usio na msingi.” Safari zinazoendelea kuwa muhimu

Licha ya mvutano wa kisiasa kati ya nchi hizo mbili, raia wengi wa Burundi wanaendelea kusafiri kwenda Rwanda kwa ajili ya masuala ya kifamilia, matibabu, au biashara. Wengine pia husafiri huko kwa shughuli za kiuchumi au kikazi.

Kutokana na hali ya umaskini na kupanda kwa gharama za maisha, wasafiri wengi hupendelea usafiri wa barabarani, ambao huonekana kuwa nafuu zaidi kuliko usafiri wa anga. Hivyo, njia ya Bujumbura–Kigali inasalia kuwa kiungo muhimu kwa usafiri wa watu na biashara ndani ya eneo hilo.

Watoa huduma za usafiri wanazitaka mamlaka husika kuhakikisha kuwepo kwa uhuru wa usafiri wa watu na bidhaa, kwa kuzingatia vibali walivyopewa.

“Tunataka tu kufanya kazi yetu kwa mujibu wa sheria, bila vitisho wala vitendo vya rushwa. Tunataka kuweza kuwasafirisha abiria wetu kwenda Rwanda au Uganda katika mazingira ya kawaida,” anasema meneja wa kampuni moja ya usafiri.

Wakati wa kuchapishwa kwa taarifa hii, mamlaka husika zilikuwa bado hazijatoa majibu kuhusiana na madai yaliyotolewa na madereva hao.