Bujumbura: Wanajeshi wa Kongo na wanamgambo wa Wazalendo 80–120 waliojeruhiwa wamelazwa hospitalini; wagonjwa wengine wanalalamikia tofauti katika huduma

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Julai 29, 2026 – Kati ya wanajeshi 80 na 120 wa Jeshi la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (FARDC) na wanamgambo wa Wazalendo, waliojeruhiwa katika mapigano yanayoendelea mashariki mwa DRC, kwa sasa wanapatiwa matibabu katika Hospitali ya Tanganyika. Kituo hiki binafsi kiko katika mtaa wa Nyabugete, katika tarafa ya Mugere, kusini mwa Bujumbura. Uwepo wao unazua wasiwasi miongoni mwa wagonjwa wengine, ambao wanalalamika kuwa huduma zao zinacheleweshwa na wanataka wapiganaji hao waliojeruhiwa wahamishwe hadi hospitali ya kijeshi.

Kulingana na vyanzo kadhaa vya kuaminika vilivyonukuliwa na SOS Médias Burundi, majeruhi wa kwanza walianza kuwasili kuelekea mwishoni mwa wiki ya tarehe 10 Julai. Tangu wakati huo, idadi yao imeongezeka na kufikia kati ya 80 na 120.

Wagonjwa, walezi wao, na wakazi wa eneo hilo wanaripoti kuwa wanajeshi na wanamgambo hao huvuka Ziwa Tanganyika—hasa nyakati za usiku—kabla ya kushukia katika bandari ya uvuvi ya “Olympic” huko Nyabugete. Kisha husafirishwa hadi Hospitali ya Tanganyika kwa ajili ya matibabu.

Vyanzo hivyo hivyo vinasema kuwa wahudumu wa afya huwapa kipaumbele wapiganaji waliojeruhiwa, jambo linalosababisha kucheleweshwa kwa huduma kwa wagonjwa wengine.

“Madaktari na wauguzi huwa na shughuli nyingi zinazohusiana na wanajeshi hawa. Wakati mwingine wagonjwa wengine hulazimika kusubiri kwa muda mrefu kabla ya kuhudumiwa,” alilalamika mlezi mmoja aliyekutwa eneo hilo.

Mashuhuda kadhaa pia wanadai kuwa gharama za matibabu ya wapiganaji hawa waliojeruhiwa zinalipwa kikamilifu na serikali ya Burundi. Hata hivyo, SOS Médias Burundi haijaweza kuthibitisha taarifa hii kwa njia huru.

Kutokana na hali hii, wagonjwa na wakazi wa eneo hilo wanaiomba Wizara ya Afya ya Umma na Mapambano dhidi ya UKIMWI, pamoja na Wizara ya Ulinzi wa Taifa na Masuala ya Maveterani, kuwahamishia askari hawa na wanamgambo katika Hospitali ya Jeshi ya Kamenge—iliyoko kaskazini mwa Bujumbura—au Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ili kupunguza msongamano katika kituo hiki binafsi.

Kulingana na vyanzo mbalimbali, Hospitali ya Jeshi ya Kamenge tayari inawatibu askari wengi wa Burundi waliojeruhiwa katika mapigano mashariki mwa DRC.

Aidha, taarifa zinazosambaa katika baadhi ya duru zinaashiria kuwa Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi ya Taifa ya Burundi (FDNB), Jenerali Prime Niyongabo, ndiye mmiliki au mbia mkuu wa Hospitali ya Tanganyika. Kwa sasa, SOS Médias Burundi haijapata ushahidi wowote wa kuthibitisha taarifa hii, ambayo hivyo bado haijathibitishwa.

Uongozi wa Hospitali ya Tanganyika haukuweza kupatikana ili kutoa maoni kuhusu taarifa zilizokusanywa na SOS Médias Burundi wakati wa kuchapishwa kwa makala hii.

Ushiriki wa kijeshi unaoendelea

Burundi inaendelea kushiriki katika operesheni za kijeshi mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ikishirikiana na jeshi la FARDC na wanamgambo wa Wazalendo katika mapambano dhidi ya muungano wa Congo River Alliance (AFC/M23).

Kufuatia waasi kuteka mji wa Goma mwishoni mwa Januari 2025 na Bukavu katikati ya Februari 2025, jeshi la Burundi lilihamishia sehemu kubwa ya askari wake kwenye Uwanda wa Rusizi. Huko, lilipata hasara kubwa kabla ya kutekwa kwa mji wa Uvira mnamo Desemba 2025—mji wenye umuhimu wa kimkakati ulioko kilomita chache tu kutoka Bujumbura, mji mkuu wa kiuchumi wa Burundi na kitovu cha mashirika ya Umoja wa Mataifa pamoja na sehemu kubwa ya utawala wa serikali kuu.

Baadaye, mnamo Desemba 2025, Burundi ilirejesha nyumbani idadi kubwa ya askari wake, kabla ya kufanya upya upelekaji wa vikosi kufuatia waasi kujiondoa kutoka Uvira na Uwanda wa Rusizi—hatua iliyochochewa kwa kiasi fulani na shinikizo la kidiplomasia kutoka Marekani.

Kwa miezi kadhaa, mapigano yamejikita katika maeneo ya Mwenga na Fizi ndani ya nyanda za juu za Kivu Kusini. Huko, muungano wa serikali umepoteza maeneo kadhaa ya kimkakati mikononi mwa waasi wa Twirwaneho—kundi lenye silaha linaloundwa hasa na wapiganaji kutoka jamii ya Banyamulenge, ambalo sasa linashirikiana na AFC/M23.

Kundi la M23, ambalo hapo awali lilikuwa kundi la waasi wa kabila la Watutsi na likaanza tena mapigano mwishoni mwa mwaka 2021, linadai kupigana kwa sababu Kinshasa ilishindwa kutimiza ahadi kuhusu kuunganishwa tena kwa wapiganaji wake wa zamani katika jeshi la taifa. Sasa kundi hilo ni sehemu ya Congo River Alliance (AFC), muungano wa kisiasa na kijeshi unaoongozwa na Corneille Nangaa—aliyekuwa mkuu wa Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi ya Kongo (CENI)—ambao unapigania mageuzi makubwa ya mfumo wa serikali ya Kongo kupitia mfumo wa shirikisho.

Kulingana na ripoti ya ndani ya Wizara ya Mambo ya Ndani na Usalama ya Kongo, iliyoonekana na SOS Médias Burundi, Burundi ilipeleka zaidi ya askari 29,000 mashariki mwa DRC kati ya Agosti 2022 na Desemba 2025.

Mamlaka za Burundi na Kongo zinaishutumu Rwanda kwa kuunga mkono AFC/M23, shutuma ambazo Kigali inaendelea kuzikanusha. Hata hivyo, ripoti kadhaa za wataalamu wa Umoja wa Mataifa zilizochapishwa mwaka 2025 zimethibitisha kuwepo kwa askari wa Rwanda kati ya 5,000 na 7,000 wanaopigana bega kwa bega na muungano huo. Kwa sasa, muungano huo unadhibiti maeneo kadhaa ya Kivu Kaskazini na Kivu Kusini, ambapo umeanzisha utawala sambamba na kuweka makao yake makuu mjini Goma, mji mkubwa zaidi mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.