Burundi: Juhudi kubwa katika mfumo wa mahakama, huku madai ya mahakimu yakiwa bado hayajatatuliwa

SOS Médias Burundi

Gitega, Agosti 4, 2026 – Serikali ya Burundi inakusudia kuanzisha mchakato mkubwa wa kufanya marekebisho ya kina katika mfumo wake wa mahakama. Zaidi ya faranga za Burundi bilioni 60.5 zitawekezwa katika ujenzi wa mahakama za ngazi ya chini , mahakama kuu, na ofisi za waendesha mashtaka zinazoambatana nazo katika mikoa mitano na tarafa 42 za nchi hiyo. Ingawa mamlaka zinawasilisha mpango huu kama hatua muhimu ya kusogeza huduma za haki karibu na wananchi, wachunguzi wengi wanaamini kuwa miundombinu mipya pekee haitoshi kutatua changamoto zinazokabili sekta hiyo.

Mradi huo ulizinduliwa Julai 28, 2026, na Rosalie Ahishakiye, Katibu Mkuu katika Wizara ya Haki, Jinsia, na Haki za Kibinadamu. Aliwasilisha mpango huo katika warsha iliyofanyika Gitega—mji mkuu wa kisiasa wa Burundi—ambayo ilihudhuriwa na wakuu wa mahakama pamoja na waendesha mashtaka kutoka sehemu mbalimbali za nchi.

Uwekezaji wa zaidi ya faranga za Burundi bilioni 60

Kulingana na Bi. Ahishakiye, serikali inapanga kuwekeza faranga za Burundi 60,598,973,462 katika awamu ya kwanza ya mpango huu mpana wa kuboresha miundombinu ya mahakama.

Awamu hii inahusisha ujenzi wa mahakama 158 za ngazi ya chini na mahakama kuu 24, pamoja na ofisi za waendesha mashtaka zinazoendana nazo. Lengo lililowekwa ni kusogeza mfumo wa haki karibu zaidi na wananchi, kupunguza umbali mrefu ambao wadai na wadaiwa hulazimika kusafiri, na kuwapa mahakimu mazingira bora zaidi ya kufanyia kazi.

Afisa anayesimamia zoezi hilo aliwataka wadau wote kuhakikisha kuwa viwango vya kiufundi vinafuatwa, ili kudhibiti ubora wa majengo hayo na kuhakikisha yanaendana na malengo ya maendeleo ya serikali.

Upatikanaji wa haki

Washiriki wa warsha walisisitiza kuwa mahakama nyingi bado zinafanyia kazi katika majengo yaliyo finyu, chakavu, au yasiyofaa kwa shughuli hizo.

Kwa mtazamo wao, ujenzi wa miundombinu mipya utaboresha mazingira kwa watumiaji wa mahakama, kuimarisha uwezo wa vyombo vya mahakama, na kufanya huduma za haki kupatikana kwa urahisi zaidi—hasa katika maeneo ya mbali.

Pia wanaamini kuwa majengo ya kisasa yatasaidia kuboresha mazingira ya kazi kwa mahakimu na wafanyakazi wengine wa mahakama.

Miundombinu sio suluhisho la kila kitu

Licha ya ukubwa wa mradi huu, bado kuna changamoto kadhaa.

Kwa miaka mingi, mahakimu na waendesha mashtaka wamekuwa wakidai nyongeza ya mishahara, mazingira bora ya kazi, na rasilimali zaidi ili kutekeleza majukumu yao. Madai haya yanahusu mahakama za ngazi ya chini, mahakama kuu, na ofisi za waendesha mashtaka vilevile.

Hadi sasa, mamlaka hazijatoa tamko lolote rasmi kuhusu maombi hayo.

Wachunguzi wengi wanahoji kuwa kufanya mfumo wa haki kuwa wa kisasa kusiishie tu kwenye ujenzi wa majengo. Kunahitaji pia kuimarisha rasilimali watu, kutoa mafunzo endelevu kwa mahakimu, kuhakikisha kuna vifaa vya kutosha, kuhamia kwenye mifumo ya kidijitali hatua kwa hatua, na kuimarisha uhuru wa mahakama.

Hatua ya kuimarisha utawala wa sheria

Uzinduzi wa mpango huu ni mojawapo ya uwekezaji mkubwa zaidi wa umma katika miundombinu ya mahakama nchini Burundi katika miaka ya hivi karibuni.

Mafanikio yake hayatategemea tu kuzingatia muda na viwango vya ujenzi, bali pia uwezo wa mamlaka kushughulikia changamoto nyingine zinazoikabili sekta ya mahakama. Zaidi ya majengo yenyewe, matarajio ni kuwa na mfumo wa haki unaofanya kazi kwa haraka, usio na upendeleo, na unaopatikana kwa wote—sharti muhimu la kuimarisha imani ya wananchi katika taasisi na kuimarisha utawala wa sheria.