Wakimbizi wa Kongo nchini Burundi: Kanada inafungua mlango, huku Marekani ikiwaacha familia wakisubiri

SOS Médias Burundi

Muyinga, Agosti 10, 2026—Baada ya zaidi ya mwaka mmoja wa hali ya kutokuwa na uhakika iliyosababishwa na kusitishwa kwa kesi nyingi za uhamishaji kwenda Marekani, familia chache za wakimbizi wa Kongo wanaoishi Burundi hatimaye zinaanza kupata matumaini tena. Kanada inaendelea hatua kwa hatua na mpango wake wa uhamishaji, na wanufaika wa kwanza kukamilisha taratibu zote za kiutawala wanaanza kuondoka Burundi kuelekea maisha mapya. Hata hivyo, kwa wale ambao kesi zao zililenga Marekani, kusubiri kunaendelea.

Kanada inarejesha matumaini kwa familia kadhaa

Baada ya zaidi ya mwaka mmoja wa hali ya kutokuwa na uhakika, familia chache za wakimbizi wa Kongo wanaoishi katika kambi nchini Burundi hatimaye zinaona mipango yao ya uhamishaji ikitimia.

Kanada inaendelea hatua kwa hatua na mpango wake wa uhamishaji. Wanufaika wa kwanza kukamilisha taratibu zote za kiutawala wanaanza kuondoka Burundi kwenda kuishi Kanada.

Katika miaka ya hivi karibuni, Kanada imekuwa mojawapo ya nchi kuu zinazopokea wakimbizi wa Kongo wanaoishi Burundi kwa ajili ya makazi mapya, ikishika nafasi ya pili baada ya Marekani.

Kwa miaka kadhaa, Marekani ilipokea idadi kubwa zaidi ya wakimbizi waliohamishwa kutoka Burundi kwenda nchi nyingine, huku wanufaika wengine wakielekezwa hasa Kanada na Australia.

Hata hivyo, hali hii ilivurugika pakubwa kufuatia kurejea kwa Donald Trump katika urais wa Marekani.

Hatua ya Marekani ya kusitisha mchakato yaziingiza familia katika hali ya kutokuwa na uhakika

Serikali ya Marekani iliweka vikwazo vipya vya uhamiaji na kusitisha mpango wa kupokea wakimbizi, jambo lililowaacha familia nyingi—ambazo kesi zao zilikuwa tayari zikiendelea—katika hali ya kutokuwa na uhakika mkubwa.

Katika kambi za wakimbizi nchini Burundi, kuondoka kwa familia za kwanza kuelekea Canada kwa sasa kunazua hisia kali.

Ikizungumza kwa sharti la kutotajwa majina, familia ya Wakongo ambayo hivi karibuni iliarifiwa kuhusu safari yake inayokuja, inasimulia miaka kumi na saba iliyotumika kambini.

“Tulikaa kambini kwa miaka kumi na saba. Katika kipindi hicho chote, tulikabiliwa na uhaba wa chakula, changamoto za kuwasomesha watoto wetu, na umaskini uliokithiri. Tulivumilia mateso mengi, lakini leo tunabaki na matumaini kwamba maisha mapya yanatusubiri nchini Canada. Hatimaye watoto wetu watapata fursa ya kukua katika mazingira bora zaidi.”

Kwa familia hii, kuondoka huko kunaashiria mwisho wa kipindi kirefu cha kusubiri kilichotawaliwa na hali ya kutokuwa na utulivu na kutokuwa na uhakika.

Familia zinazoelekea Marekani bado zinasubiri

Hata hivyo, hali ni tofauti sana kwa wakimbizi ambao kesi zao zilikuwa zikielekezwa Marekani.

Kwa zaidi ya mwaka mmoja, familia kadhaa zimekuwa zikiishi katika hali ya kusubiri bila mwisho. Baadhi zilikuwa tayari zimevuka vikwazo vikubwa vya mchakato huo: vipimo vya afya vilikamilika, nyaraka zilihakikiwa, tiketi za ndege zilitolewa, na mizigo ilikuwa imefungashwa tayari kwa safari.

Agnès, mkimbizi kutoka Kongo ambaye kesi yake ilikuwa ikielekezwa Marekani, bado anakumbuka siku aliyodhani kuwa hatimaye anaondoka kambini.

“Nilikuwa nimearifiwa kuhusu safari yangu ya kwenda Marekani. Siku tatu baadaye, mamlaka zilitangaza vikwazo vipya kuhusu makazi mapya ya wakimbizi. Kila kitu kilisimama.”

Alikuwa ameingia kwenye deni kujiandaa kwa safari yake.

“Nilikuwa na madeni ya karibu dola za Marekani 2,000, nikifikiri ningeweza kuyalipa mara tu nitakapotulia Marekani. Leo hii, ninajikuta katika hali ngumu zaidi. Gharama zote nilizotumia kujiandaa kuondoka zimenirudisha katika hali mbaya niliyokabiliana nayo katika mwaka wangu wa kwanza kambini.”

Hadithi yake inaonyesha masaibu ya familia nyingi ambazo zilikuwa zimeanza kujenga upya maisha yao kwa matarajio ya kupata makazi mapya, na kuona mipango yao ikisitishwa.

Ni familia 20 pekee zinazonufaika na mpango wa Kanada

Licha ya kuanza tena taratibu za kuondoka kwa Kanada, idadi ya wanufaika inasalia kuwa ndogo sana.

Kwa mwaka huu, mgawo uliotengwa kwa Burundi chini ya mpango wa makazi mapya wa Kanada umewekwa katika familia 20 pekee.

Familia hizi zilichaguliwa kulingana na vigezo vya programu ya Kanada na kusambazwa miongoni mwa ofisi mbalimbali za Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) nchini Burundi.

Hizi ni pamoja na ofisi ya UNHCR mjini Bujumbura—mji mkuu wa kiuchumi wa nchi hiyo na jiji kubwa zaidi—ambalo linashughulikia wakimbizi wa mijini; ofisi ya Ruyigi, inayohusika na wakimbizi wanaoishi katika kambi za mashariki; na ofisi ya Muyinga, ambayo inashughulikia wakimbizi katika kambi zilizoko kaskazini.

Kati ya tumaini na kusubiri bila mwisho

Kwa familia zilizochaguliwa na Kanada, kuondoka kunaashiria sura mpya baada ya miaka mingi kukaa kambini.

Kwa wale ambao bado wanatumai kufikia Merika, mustakabali unabaki kutokuwa na uhakika zaidi.

Wengine walikuwa tayari wamefanyiwa mitihani ya matibabu, wamepata hati zinazohitajika, na kujitayarisha kwa ajili ya kuondoka. Hata hivyo, kusimamishwa kwa mpango huo wa Marekani kulisitisha maendeleo yao, na kuwaacha bila wazo wazi la ni lini mchakato huo unaweza kuanza tena.

Hali mbili sasa zinashuhudiwa katika kambi za Burundi: ile ya familia chache ambazo hatimaye zinaona ndoto yao ya kuhamishiwa nchi nyingine ikitimia, na ile ya familia nyingine nyingi zinazoendelea kusubiri uamuzi unaoweza kubadilisha maisha yao ya baadaye.

Kwa wakimbizi hawa, kuhamishiwa nchi nyingine ni zaidi ya safari ya kwenda nchi nyingine tu. Baada ya miaka mingi ya kuishi uhamishoni, mara nyingi hatua hiyo huleta matumaini ya kurejesha utulivu, kuwapa watoto wao elimu bora, na kujenga upya maisha mbali na mazingira magumu na yasiyo na uhakika ya kambini.