Dzaleka: Wakimbizi wapoteza makazi baada ya kununua viwanja vyenye utata

SOS Médias Burundi

Dzaleka, Agosti 11, 2026 — Angalau nyumba ishirini zimebomolewa katika kambi ya Dzaleka nchini Malawi kama sehemu ya operesheni inayolenga miundo iliyoainishwa kuwa haramu. Ubomoaji huo unaathiri zaidi maeneo ya New Katuza na Blantyre, ambayo yana idadi kubwa ya wakimbizi kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Burundi.

Uongozi wa kambi hiyo unasema unalenga kukomesha ujenzi usiodhibitiwa katika eneo hilo, ambalo linapanuka kila siku licha ya idadi ya watu kuzidi uwezo wake kwa kiasi kikubwa. Pia umesimamisha ugawaji wa viwanja vipya na utoaji wa vibali vya ujenzi.

“Tulipata viwanja hivi kihalali”

Hata hivyo, baadhi ya wakimbizi ambao nyumba zao zilibomolewa wanapinga madai hayo ya ujenzi haramu. Wanasisitiza kuwa walipata viwanja vyao kabla ya kujenga makazi yao madogo.

Kulingana nao, ardhi hiyo iligawiwa kwao na watu waliowaamini kuwa na mamlaka ya kufanya hivyo.

Hata hivyo, umiliki huo hautambuliwi na uongozi wa kambi na hauonekani katika sajili yoyote rasmi.

“Baadhi ya maafisa kutoka kamati ya uongozi ya kambi au hata UNHCR hujichukulia mamlaka ya kutoa viwanja bila msingi wowote wa kisheria. Wanakiuka kanuni za ndani na bila shaka wanajihusisha na vitendo vya rushwa,” anasisitiza mwenyekiti wa kambi.

Anaonya kuwa wale wanaohusika na vitendo hivi watakabiliwa na adhabu kwa mujibu wa sheria.

“Wale waliotupa viwanja hawajitokezi kututetea”

Wakimbizi walioathirika wanapinga vikali kile wanachokitaja kuwa ni “utapeli.”

“Watu waliotupa viwanja hivi hawamo miongoni mwa wale wanaokuja kubomoa nyumba zetu, na hawawezi hata kututetea,” wanalalamika.

Waathiriwa kadhaa wanakiri kuwa hawana nyaraka rasmi ambazo kwa kawaida hutolewa kwa wale waliopata kiwanja cha kujenga kihalali.

Ukosefu huu wa nyaraka unachanganya hali yao, na kuwaacha familia zilizowekeza rasilimali zao chache katika kujenga nyumba zao bila njia yoyote halisi ya kupata suluhisho au haki.

Madai ya rushwa

Chanzo chenye taarifa za uhakika kinasema kuwa shinikizo la ardhi limekuwa kubwa sana kambini kutokana na uhaba wa nafasi na kuongezeka kwa orodha ya watu wanaosubiri kupata viwanja.

Kulingana na chanzo hiki, baadhi ya watu wanaotafuta ardhi hulazimika kutoa fedha kwa maafisa wanaohusika na ugawaji wa viwanja ili kupata nafasi kabla ya wengine.

Uongozi wa kambi unalaani vitendo hivi vya rushwa, ukibainisha kuwa vinaweka hatarini maisha ya wakazi.

Unawasihi wakimbizi kuripoti wale wanaogawa viwanja kinyume cha sheria na kuonya kuwa operesheni za ubomoaji zitaendelea.

Kambi yenye idadi ya watu mara nne zaidi ya uwezo wake

Suala la ujenzi usioidhinishwa linahusiana kwa karibu na msongamano mkubwa katika kambi ya Dzaleka.

Ikiwa katika wilaya ya Dowa, kambi hiyo ilibuniwa kuhudumia hadi wakazi 12,000. Leo hii, inahifadhi zaidi ya wakimbizi 50,000—wakiwemo zaidi ya Warundi 11,000—idadi ambayo ni zaidi ya mara nne ya uwezo wake uliokusudiwa.

Msongamano huu mkali unaweka shinikizo kubwa kwenye ardhi, makazi, na huduma muhimu zilizopo. Pia unachangia kuongezeka kwa muda wa kusubiri viwanja na, kulingana na vyanzo vya ndani, kuchochea vitendo visivyo vya kawaida katika ugawaji wake. Kutokana na upanuzi endelevu wa kambi hiyo, uongozi unasema kuwa suala hilo limefikishwa kwa wizara inayohusika na masuala ya wakimbizi.

Kulingana na mamlaka, mipango ya eneo jipya inaandaliwa ili kupunguza msongamano huko Dzaleka na kushughulikia shinikizo linaloongezeka la uhitaji wa ardhi.

Wakati huo huo, ubomoaji unaendelea, na kuwaacha familia kadhaa za wakimbizi bila makazi huku ukichochea madai ya rushwa na usimamizi mbaya kuhusiana na upatikanaji wa viwanja vya ardhi.