Burundi: Nafasi 20 za ufadhili wa masomo kwa mamia ya vijana wakimbizi; DAFI inarejesha matumaini

SOS Médias Burundi

Muyinga, Agosti 11, 2026 — Baada ya kusimama kwa miaka miwili kutokana na changamoto za ufadhili, mpango wa ufadhili wa masomo wa DAFI (Mpango wa Kielimu wa Albert Einstein wa Ujerumani kwa Wakimbizi) unafungua tena dirisha la maombi nchini Burundi. Kwa mwaka wa masomo wa 2026–2027, ni vijana wakimbizi ishirini pekee watakaopata msaada wa kifedha ili kusomea shahada ya kwanza vyuoni.

Kurejea kwa mpango huu kunatoa mwanga mpya wa matumaini kwa vijana wengi wakimbizi waliomaliza elimu ya sekondari nchini Burundi. Baada ya miaka miwili bila kuandikisha wanufaika wapya, mpango huo umetangaza kuanza tena mchakato wake wa uteuzi kwa mwaka wa masomo wa 2026–2027.

Kulingana na tangazo la maombi lililotolewa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) kwa kushirikiana na mshirika wake wa elimu, Jesuit Refugee Service (JRS), wapokeaji wapya ishirini wa ufadhili huo watachaguliwa mwaka huu.

Watapata msaada wa kifedha kusomea shahada ya kwanza vyuoni kwa muda wa miaka mitatu katika taasisi husika za umma za kitaifa, hasa Chuo Kikuu cha Burundi (UB) na Chuo cha Juu cha Mafunzo ya Walimu (ENS).

Miaka miwili ya kusubiri

Kuanza tena kwa mpango huu kunafuatia kipindi ambacho uandikishaji wa wanufaika wapya ulikuwa umesimamishwa.

Kulingana na taarifa zilizopatikana kutoka kwa maafisa wa elimu katika kambi za wakimbizi, kusimama huko kulitokana hasa na matatizo ya ufadhili yaliyoukabili mpango huo.

Kwa vijana wengi wakimbizi, kupata nafasi ya kusoma chuo kikuu bado ni changamoto kutokana na gharama za ada, usafiri, malazi, na gharama nyingine zinazoambatana na maisha ya chuo kikuu.

Kuanza tena kwa mpango wa DAFI kunatoa fursa mpya kwa wale ambao, baada ya kupata cheti chao cha kuhitimu masomo ya sekondari (state diploma), wako katika hatari ya kukatisha masomo yao kutokana na ukosefu wa fedha.

Wito wa kutuma maombi unawalenga wakimbizi wa muda mrefu wanaoishi katika kambi na maeneo ya mijini—hasa Bujumbura, ambayo ni kitovu cha uchumi, na Rumonge, mji wa bandari kusini-magharibi mwa Burundi. Tangazo hilo linabainisha kuwa waombaji lazima wawe wamewasili nchini Burundi kabla au kufikia mwaka wa 2023.

“Njia yangu pekee ilikuwa kutuma maombi.”

Licha ya kupungua kwa kiasi kikubwa kwa idadi ya ufadhili wa masomo unaopatikana ikilinganishwa na miaka ya nyuma, habari za kuanza tena kwa mpango huo zilipokelewa kwa furaha na vijana kadhaa wakimbizi waliohojiwa na SOS Médias Burundi katika kambi za kaskazini mwa nchi hiyo.

Kwa vijana hawa, chuo kikuu ni fursa ya kuboresha maisha yao ya baadaye na pia njia ya kuchangia katika maendeleo ya jamii zao.

Miongoni mwao yupo kijana mkimbizi aliyepata cheti chake cha kuhitimu mwaka wa 2024; alikubali kuzungumza kwa sharti la kutotajwa jina. Alipata cheti hicho wakati ambapo mpango wa DAFI ulikuwa umesitisha kupokea wanufaika wapya.

Akitokea katika familia yenye uwezo mdogo wa kifedha, hakuona njia yoyote ya kulipia masomo yake ya chuo kikuu.

“Nilipata cheti changu mwaka wa 2024 na nilifikiri ningeweza kuanza chuo kikuu mara moja. Lakini nilipogundua kuwa mpango wa ufadhili wa DAFI haukukubali waombaji wapya, nilikata tamaa sana. Familia yangu haikuweza kumudu ada ya chuo kikuu, na sikujua jinsi ya kuendeleza masomo yangu. Kwangu mimi, chaguo pekee lilikuwa kusubiri fursa mpya na kujaribu bahati yangu,” anasimulia.

Kurejea kwa mpango huo hatimaye kulimrejeshea matumaini.

“Niliposikia kuwa mpango huo umefunguliwa tena mwaka huu, nilifurahi sana. Niliamua kutuma maombi kama wengine na kujaribu bahati yangu.” “Najua kuna waombaji wengi kwa nafasi 20 pekee, lakini napendelea kujaribu kuliko kukata tamaa kuhusu ndoto yangu ya kuendeleza masomo,” anasema.

“Nikichaguliwa, ufadhili huu utaleta mabadiliko makubwa katika maisha yangu na pia kunipa fursa ya kuchangia katika maendeleo ya jamii yangu siku moja,” anaongeza.

Kusawazisha masomo na kusubiri kuhamishiwa nchi nyingine

Kijana huyo mkimbizi pia alikuwa katika mchakato wa kutafuta fursa ya kuhamishiwa Marekani—jambo lililowakilisha uwezekano wa maisha ya aina nyingine huko mbeleni.

Hata hivyo, kusimamishwa kwa mpango wa Marekani wa kupokea wakimbizi, hatua iliyochukuliwa mwanzoni mwa muhula wa pili wa utawala wa Donald Trump, kuliathiri pakubwa kesi nyingi za uhamisho huo.

Hali hii ilimfanya aelekeze mawazo yake zaidi kwenye maisha ya baadaye nchini Burundi.

“Nilikuwa pia katika mchakato wa kuhamishiwa Marekani. Lakini kutokana na hali ya sasa na kusimamishwa kwa mpango huo, sijui tena ni lini fursa hiyo inaweza kutimia. Leo, sina budi kufikiria kuhusu maisha yangu ya baadaye hapa. Njia pekee ya kuepuka kukaa bila kufanya chochote ni kusoma. Ndiyo maana ufadhili huu wa masomo una maana kubwa kwangu,” anaeleza.

Nafasi 20 pekee kwa waombaji wengi

Mwaka huu, vijana 20 pekee ndio watakaochaguliwa. Ushindani unatarajiwa kuwa mkali, hasa miongoni mwa wahitimu ambao wamesubiri kwa miaka kadhaa mpango huo uanze tena.

Hata hivyo, kwa waombaji, idadi ndogo ya nafasi hizo ni chanzo cha wasiwasi.

Wengi wana matumaini kuwa mpango huo utaongeza hatua kwa hatua idadi ya wanufaika, na hivyo kuwawezesha vijana wakimbizi zaidi kupata elimu ya juu.

Zaidi ya miongo mitatu ya kuwasaidia wakimbizi

Mpango wa DAFI, ulioanzishwa mwaka 1992, unalenga kuwawezesha wakimbizi kupata elimu ya juu katika nchi inayowapa hifadhi.

Mpango huo unafadhiliwa na serikali ya Ujerumani na kusimamiwa na Shirika la Kuhudumia Wakimbizi la Umoja wa Mataifa (UNHCR), huku ukitekelezwa kwa ushirikiano na mashirika mbalimbali pamoja na wadau wa ndani.

Nchini Burundi, DAFI imewawezesha mamia ya wakimbizi—hasa kutoka Kongo—pamoja na raia wa Burundi waliorejea nchini, kupata elimu ya juu na mafunzo katika nyanja mbalimbali katika kipindi cha muongo mmoja uliopita.

Baadhi ya waliopata ufadhili huo hapo awali wamekuja kuwa walimu, wauguzi, wataalamu wa sheria, na wataalamu wa kilimo. Kwa vijana wakimbizi wanaosubiri fursa kwa sasa, kurejea kwa mpango wa DAFI kuna maana kubwa zaidi ya ufadhili wa masomo tu: kunatoa fursa ya kuendeleza safari ya elimu iliyokatizwa, kujikomboa hatua kwa hatua kutoka kwenye utegemezi, na kujiandaa kwa maisha ya kitaaluma hapo baadaye, licha ya changamoto zinazoambatana na maisha ya ukimbizini.