Dzaleka: Wakimbizi wawili wajawazito wafariki dunia kabla ya kujifungua; ushuhuda wakosoa hali ya upatikanaji wa huduma za afya Dowa

SOS Médias Burundi

Dzaleka, Agosti 17, 2026 — Kambi ya wakimbizi ya Dzaleka, iliyoko katika wilaya ya Dowa katikati mwa Malawi, inakabiliwa na wasiwasi mpya kuhusu upatikanaji wa huduma za afya. Wanawake wawili wakimbizi wenye asili ya Burundi walifariki dunia katika Hospitali ya Wilaya ya Dowa wakiwa katika hatua za mwisho za kujifungua. Wakimbizi wanalaani viwango vya huduma visivyoridhisha na kutaja, hasa, changamoto za kifedha.

Wanawake hao wote wawili walikuwa wamehamishwa kwa dharura hadi hospitali ya rufaa ya Dowa kufuatia matatizo yaliyohusiana na ujauzito na uchungu wa uzazi.

Kulingana na shahidi anayedai kuwepo eneo la tukio, hali ilizorota pale wanawake hao wawili waliposhindwa kulipa kiasi cha fedha kilichodaiwa kama “amana.”

“Hapo ndipo wauguzi walipoacha kuwapa uangalizi stahiki,” anasema, huku akilaani kitendo hicho anachokitaja kuwa ni “uhalifu mkubwa.”

Shahidi huyo pia anasisitiza kuhusu vikwazo vya kifedha ambavyo wakimbizi hukabiliana navyo katika kupata huduma za matibabu.

“Walikuwa wametumia akiba yao yote kununua mafuta kwa ajili ya gari la wagonjwa (ambulance) lililopaswa kuwapeleka hospitalini. Hali hii ni mbaya sana na inatisha. Je, mkimbizi maskini anawezaje kujikuta katika hali ya sintofahamu na taabu kama hii? Tunastahili huduma bora kuliko hii,” anatangaza.

Madai ya ubaguzi

Wakimbizi kadhaa wanazungumza waziwazi kupinga kile wanachokiona kuwa ubaguzi katika upatikanaji wa huduma za matibabu katika Hospitali ya Dowa.

“Katika hospitali hii, raia hupata matibabu bure, huku wakimbizi wakilazimika kulipa ada isiyo rasmi—ambayo hutofautiana kulingana na ukali wa ugonjwa—kwa wauguzi ili tu wapate matibabu stahiki. Hili halikubaliki. Tunapaswa kupata viwango sawa vya matibabu,” wanasema.

Kulingana na wakimbizi kadhaa waliohojiwa, vifo hivyo viwili haikuwa matukio ya pekee. Wanadai kuwa “angalau wakimbizi wawili hufariki dunia kila mwezi” katika Hospitali ya Dowa kwa sababu ya kushindwa kulipa gharama fulani za matibabu.

Hata hivyo, madai haya hayakuweza kuthibitishwa na vyanzo huru.

Wakimbizi hao pia wanalaani kile wanachokitaja kuwa ni ukosefu wa hatua madhubuti kutoka kwa mamlaka za usimamizi wa kambi hiyo na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR). Wanazishutumu mamlaka hizo kwa “kutojali maisha ya wakimbizi” na wanatoa wito wa kufanyika maboresho ya haraka katika upatikanaji wa huduma za afya.

Mamlaka zinaahidi suluhisho

Kufuatia malalamiko hayo, inaripotiwa kuwa wasimamizi wa kambi na UNHCR wameahidi kutafuta suluhisho la suala hilo, hasa kuhusiana na huduma za afya.

Wakimbizi wanataka ahadi hizi zifuatwe mara moja na hatua madhubuti ili kuzuia watu wengine walio katika mazingira magumu kukumbwa na hali kama hiyo.

Kambi iliyozidi uwezo wake

Kambi ya Dzaleka inakabiliwa na ongezeko la haraka la idadi ya watu. Ingawa awali ilijengwa kuhudumia takriban watu 12,000, sasa inahifadhi zaidi ya wakimbizi 50,000—wakiwemo zaidi ya Warundi 11,000—kulingana na taarifa kutoka ndani ya kambi hiyo.

Kwa mujibu wa wakimbizi hao, ongezeko hili la haraka la idadi ya watu halijaendana na uboreshaji wa kutosha wa miundombinu muhimu, hasa katika sekta ya afya. Kwa wakimbizi hao, vifo hivyo viwili vimeibua upya hofu kuhusu upatikanaji wa huduma za afya katika kambi ambayo tayari inakabiliwa na msongamano mkubwa wa watu na uhaba wa rasilimali.