Kavumu: Shule “ya bure” inayofadhiliwa na wakimbizi ambao tayari wamepoteza kila kitu
SOS Médias Burundi
Kavumu, Novemba 9, 2026 — Katika kambi ya wakimbizi ya Kavumu, iliyoko katika tarafa ya Cankuzo, mkoa wa Buhumuza mashariki mwa Burundi, elimu sasa inaendelezwa pekee kupitia mshikamano wa wazazi. Tangu mwezi Oktoba, kila kaya imeombwa kuchangia fedha kwa ajili ya mishahara ya walimu ili kuzuia kufungwa kwa madarasa. Hali hii inaongeza mzigo kwa familia ambazo tayari zinakabiliwa na changamoto kutokana na kupungua kwa misaada ya kibinadamu na kupanda kwa gharama za maisha.
Hatua hii ya kujinusuru inakuja wakati ambapo kuna majanga mawili yanayokutana kwa pamoja.
Kwa upande mmoja, kumekuwa na upungufu mkubwa wa misaada ya kimataifa ya kibinadamu. Tangu Donald Trump arejee Ikulu ya Marekani, vikwazo vya kibajeti vilivyowekwa kwenye misaada ya kigeni ya Marekani vimesababisha kupunguzwa kwa ufadhili wa programu za kibinadamu katika nchi kadhaa. Kwa kuwa Marekani ni mmoja wa wafadhili wakuu wa misaada kwa wakimbizi, kupunguzwa huku kwa fedha kumedhoofisha utendaji kazi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR), Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (WFP), na washirika wao. Athari hizo zinaonekana wazi hasa katika usambazaji wa msaada wa chakula, upatikanaji wa huduma za afya, na uungaji mkono wa elimu—sekta ambazo ni muhimu kwa ajili ya maisha na ulinzi wa wakimbizi.
Kwa upande mwingine, gharama za maisha nchini Burundi zimepanda kwa kasi kubwa. Mfumuko wa bei na kupanda kwa gharama za bidhaa muhimu za maisha kunawaathiri zaidi watu walio katika mazingira magumu, wakiwemo wakimbizi takriban 20,000 wanaoishi katika kambi ya Kavumu.
Sekta ya elimu ni miongoni mwa sekta za kwanza kuathiriwa na hali hii. Kwa mshahara wa kila mwezi wa faranga 115,000 za Burundi—sawa na takriban dola 20 za Marekani—kiasi ambacho hakitoshi ikizingatiwa mzigo mkubwa wa kazi na madarasa yaliyojaa kupita kiasi, ambayo wakati mwingine huwa na wanafunzi zaidi ya 60, walimu wengi wenye sifa wameacha kazi zao. Matokeo yake, baadhi ya madarasa yamebaki bila walimu.
Ili kuzuia kuathiri mustakabali wa wanafunzi zaidi ya 7,000 waliojiunga na elimu ya awali, msingi, na sekondari, kamati ya wazazi—kwa kushauriana na shirika la Jesuit Refugee Service (JRS), ambalo ni mshirika mkuu katika elimu kambini humo—iliamua kuanzisha utaratibu wa kuchangisha fedha za ziada.
Tangu mwezi Oktoba, JRS imeendelea kulipa mshahara wa msingi kwa walimu, huku wazazi wakitarajiwa kutoa kiasi cha ziada. Pia wameajiri walimu wapya kutoka ndani ya jamii hiyo, ambao mishahara yao na mahitaji mengine ya kiutendaji yanagharamiwa kikamilifu kupitia michango ya wazazi.
Mfumo wa michango uliowekwa unahitaji malipo ya kila mwezi ya faranga 2,000 za Burundi kwa kila mtoto katika elimu ya awali, faranga 3,000 kwa shule ya msingi, na faranga 5,000 kwa shule ya sekondari.
Ingawa mpango huu unasifiwa kwa nia yake njema, gharama zake zinakuwa mzigo mzito kwa familia nyingi.
“Ingawa sisi kama wazazi tuliamua kuongeza mishahara ya walimu na kuajiri wafanyakazi wa ziada ili kuhakikisha elimu ya watoto wetu inaendelea, hatua hii inakuwa mzigo mkubwa kwa familia zenye watoto wengi,” anasema Youssef, baba wa watoto tisa wanaosoma shuleni, kuanzia ngazi ya awali hadi sekondari.
Kwa mwezi Oktoba pekee, mchango wake ulifikia faranga 38,000 za Burundi. “Kiasi hicho ni sawa na msaada wa chakula unaotolewa kwa ajili ya mtoto mmoja.” “Inabidi nichague kati ya kulisha familia yangu au kuwapeleka watoto wangu shuleni,” analalamika.
Mzazi mwingine anaona hali hii haikubaliki. Anaeleza kuwa kila mkimbizi hupokea msaada wa kila mwezi wa faranga 38,000 za Burundi—kiasi ambacho kimekusudiwa kukidhi mahitaji ya msingi, ikiwemo chakula na gharama zinazohusiana na elimu ya watoto. “Kila mwezi, tunapokea faranga za Burundi 38,000 kwa kila mtu, na tunapaswa kukidhi mahitaji yote kwa kiasi hicho, ikiwemo kulipa ada za shule. Tunawezaje kuishi kwa kiasi kidogo namna hii wakati bei za bidhaa zote zimepanda?” anauliza.
Anaona hali hii inatia wasiwasi zaidi ikizingatiwa kuwa UNHCR na Ofisi ya Kitaifa ya Ulinzi wa Wakimbizi na Watu Wasio na Uraia (ONPRA) zinasema kuwa elimu kwa watoto wakimbizi ni bure. Haelewi ni kwa nini sasa wazazi wanatarajiwa kulipa gharama ili watoto wao waendelee na masomo, wakati elimu ya bure inahimizwa rasmi na taasisi hizo hizo.
Katika kambi ambapo kaya nyingi hutegemea zaidi misaada ya kibinadamu—ambayo nayo inapungua—mzigo huu mpya wa kifedha unatishia kuzidisha ukosefu wa usawa katika kupata elimu. Familia kubwa ziko katika hatari zaidi na zinaweza kulazimika kuwaondoa baadhi ya watoto wao shuleni.
Kwa sasa, masomo huko Kavumu yanaendelea kutokana na michango kutoka kwa wazazi. Lakini je, mshikamano wa aina hii unaweza kudumu kwa muda mrefu? Familia zinatoa wito wa kurejesha elimu katika mstari wa mbele wa vipaumbele vya misaada ya kibinadamu. Zina hofu kwamba, bila msaada wa kutosha, kizazi kizima cha watoto wakimbizi kinaweza kubaki bila matumaini yoyote ya maisha ya baadaye.
……
Watoto wanashiriki katika shughuli za kujifunza katika shule ya awali iliyo katika kambi ya wakimbizi ya Kavumu, mashariki mwa Burundi, ambapo familia zinapambana kumudu gharama za elimu ya watoto wao. (SOS Médias Burundi)
You might also like
Meheba: Wakimbizi wanachagua wawakilishi wapya, mwanamke wa Burundi miongoni mwa waliochaguliwa
SOS Médias Burundi Meheba, Mei 7, 2025 – Wakimbizi katika kambi ya Meheba nchini Zambia wametoka tu kufanya upya wawakilishi wao katika ngazi ya kijiji. Wakati wanakaribisha mchakato huo, wengi
Nakivale, Uganda: Kesi nyingi za usafirishaji haramu wa binadamu zimeripotiwa, watoto katika moyo wa mtandao unaodaiwa
SOS Médias Burundi Nakivale, Mei 13, 2026 — Takriban visa kumi na moja vya ulanguzi wa watoto vimeripotiwa katika wiki chache tu katika kijiji cha Kabazana, chenye wakazi wengi zaidi
Rango: Wanafunzi wa Batwa kati ya shule na maisha ya kila siku
SOS Médias Burundi Rango, Juni 15, 2025 – Katika eneo la Rango, katika mkoa wa Kayanza kaskazini mwa Burundi, watoto kutoka jamii ya Batwa wanatatizika kuendelea na masomo. Wakiwa wamenaswa
