Burundi: Walimu 5,000 wataajiriwa hivi karibuni; upungufu ni zaidi ya nafasi 14,000

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Agosti 23, 2026 — Serikali ya Burundi inapanga kuajiri walimu wapya 5,000 ili kuimarisha idadi ya wafanyakazi katika shule za msingi na sekondari kote nchini. Uamuzi huo, uliotangazwa kufuatia mkutano wa hivi karibuni wa Baraza la Mawaziri, unalenga kushughulikia upungufu wa wafanyakazi wenye sifa katika sekta ya elimu.

Zoezi hilo la ajira litahusisha shule nchi nzima na kuratibiwa katika ngazi ya idara za elimu za manispaa/wilaya (DCEs). Kwa mujibu wa mwongozo uliotolewa na Wizara ya Elimu ya Taifa na Utafiti wa Kisayansi, ugawaji wa nafasi hizo utazingatia vipaumbele vilivyobainishwa na idara za elimu za mikoa pamoja na DCEs mbalimbali.

Hasa, Wizara inapanga kuajiri walimu 995 wenye diploma ya ngazi ya D6, 2,538 wenye sifa za ngazi ya D7, 22 wenye sifa za ngazi ya A2, na walimu 1,445 wenye elimu ya chuo kikuu.

Mtihani wa ushindani kuhakikisha fursa sawa

Ili kuhakikisha mchakato huo unafanyika kwa uwazi, Wizara inapanga kuendesha mtihani wa ushindani wa ajira. Kamati zilizopewa jukumu la kusimamia zoezi hili zimeanza kazi tangu tarehe 14 Agosti, 2026. Zinajumuisha wawakilishi kutoka mamlaka za utawala na elimu pamoja na wawakilishi kutoka vyama vya wafanyakazi.

Hata hivyo, watahiniwa waliofanya mtihani wa ajira mwaka jana lakini hawakuchaguliwa hawatatakiwa kufanya mtihani huo tena.

Kamati za Wizara zilitembelea DCEs mbalimbali kati ya tarehe 20 na 23 Agosti ili kuhakiki hali ya watahiniwa waliopo kwenye orodha za kusubiri.

Mnamo mwezi Julai, wizara iliziagiza idara za elimu katika ngazi ya manispaa au wilaya (DCEs) kuweka wazi orodha hizo kwa kuzibandika hadharani. Baadhi ya idara hizo tayari zimefanya hivyo.

Watahiniwa walio kwenye orodha hizo za kusubiri wanaiomba Wizara ya Elimu ya Taifa na Utafiti wa Kisayansi kufuatilia kwa karibu mchakato huo ili kuzuia uwezekano wa kasoro au udanganyifu na kuhakikisha kuwa wale waliosajiliwa kihalali wanazingatiwa.

Kulingana na baadhi ya watahiniwa walioathirika, mchakato wa kuziba nafasi za walimu waliostaafu katika manispaa fulani haukufuata utaratibu wa orodha hizo za kusubiri.

Pia wanataka mchakato huo uzingatie sifa na fursa sawa, hasa ikizingatiwa kuwa tatizo la ukosefu wa ajira linaendelea kuwaathiri wahitimu wengi.

Uhitaji wa walimu zaidi ya 14,000

Kulingana na mamlaka husika, mfumo wa elimu nchini Burundi unahitaji walimu zaidi ya 14,000. Hata hivyo, serikali imepanga kuajiri walimu 5,000 pekee mwaka huu, hasa kutokana na changamoto za kibajeti.

Katibu Mkuu wa Serikali na Msemaji, Jérôme Niyonzima, alieleza kuwa idadi ya nafasi zilizoidhinishwa inategemea rasilimali fedha zilizopo. Inaripotiwa kuwa zaidi ya faranga bilioni 17 za Burundi zinatafutwa ili kufadhili zoezi hilo la ajira na kulipa mishahara ya walimu hao wapya.

Mpango huu ulikuwa umetangazwa awali kama sehemu ya mageuzi yaliyopangwa na wizara hiyo ili kuboresha sekta ya elimu.

Wasiwasi kuhusu kuondoka kwa walimu wenye sifa

Zoezi hili la ajira linafanyika pia wakati ambapo kuna wimbi la walimu wengi wenye sifa wanaoondoka kazini.

Katika miaka ya hivi karibuni, walimu wengi—vijana kwa wazee—wameondoka nchini kutafuta mazingira bora ya maisha na kazi, wakielekea hasa nchi jirani, Ulaya, na baadhi ya mataifa ya Kiarabu.

Mazingira duni ya maisha na kazi mara nyingi hutajwa kama sababu kuu za kuhama huku kwa wingi. Kaya pia zinakabiliwa na changamoto za uhaba wa mahitaji muhimu, ugumu wa kupata maji na umeme, matatizo ya upatikanaji wa mafuta, pamoja na kupanda kwa gharama za maisha na kodi ya nyumba.

Baadhi ya walimu wanasema hawawezi tena kuhimili changamoto hizi na wanaamua kuacha taaluma hiyo. Hali hii inawaathiri moja kwa moja wanafunzi, ambao wanakabiliwa na matatizo kama vile uhaba wa walimu katika baadhi ya shule.

Wahitimu waunga mkono hatua hiyo

Wahitimu wa vyuo vikuu wasio na ajira wamekaribisha tangazo la zoezi hili la ajira. Wanaona mpango huo kama fursa kwa wahitimu vijana ambayo inaweza kusaidia kupunguza uhaba wa walimu shuleni.

Hata hivyo, wanaitaka wizara kusimamia mchakato huo kwa umakini ili kuzuia upendeleo na vitendo vya kutoa ajira kwa kujuana au undugu.

Kwao, mafanikio ya mpango huu yanategemea sana uwazi wa mtihani wa ushindani na kuzingatiwa kwa vigezo vya uwezo na sifa, ili kuhakikisha kuwa wagombea wenye sifa bora na ufaulu wa juu ndio wanaopata nafasi hizo 5,000.