Burundi: Umaskini unawasukuma wafanyakazi nje ya nchi, lakini wananaswa na waajiri wadanganyifu

SOS Médias Burundi

Bujumbura, Oktoba 27, 2026 — Kwa kuendeshwa na umaskini, ukosefu wa ajira, na mishahara midogo nchini Burundi, raia wengi huelekea nje ya nchi kwa matumaini ya kuboresha hali zao za maisha. Hata hivyo, ahadi za uongo zinazotolewa na waajiri fulani zinaweza kugeuza azma hii ya mapato bora kuwa mtego—na kusababisha hatari zinazoanzia ukosefu wa ajira halisi hadi unyonyaji, au hata kuajiriwa katika vikundi vyenye silaha. Waziri wa Mambo ya Nje Édouard Bizimana anawasihi wafanyakazi watarajiwa kuthibitisha mikataba yao na hali zao za kazi kabla ya kuondoka nchini.

Kulingana na viashiria vya kimataifa vya mapato ya kila mtu, Burundi iko miongoni mwa mataifa maskini zaidi duniani. Kuyumba kwa uchumi, fursa chache za kazi, na malipo kidogo hufanya kuhamia nje ya nchi kuwavutia sana familia nyingi zinazojitahidi kukidhi mahitaji yao ya msingi. Hata hivyo, azma hii ya mapato ya juu inaweza pia kuwaacha baadhi ya watu wakiwa katika hatari ya kuathiriwa na waajiri wasio waaminifu.

Wakati wa mkutano na waandishi wa habari Jumatatu, Oktoba 26, Édouard Bizimana alisisitiza kwamba wale wanaotafuta kazi nje ya nchi lazima wawe na uelewa sahihi wa aina ya kazi inayotolewa. Alionya dhidi ya waajiri wanaoahidi nafasi maalum, lakini kisha kuwaweka wafanyakazi katika hali tofauti kabisa wanapofika mahali wanapokwenda.

Kulingana na waziri huyo, baadhi ya raia wa Burundi hugundua wanapowasili kuwa hali halisi ni tofauti na ile waliyoahidiwa. Wengine hujikuta hawana ajira, huku wengine wakikabiliwa na hatari ya kujiunga na makundi yenye silaha—licha ya kuondoka kwa matarajio ya kufanya kazi ya aina nyingine.

Ili kuzuia hali kama hizi, Édouard Bizimana anawashauri wale wenye mashaka kuwasiliana na mamlaka husika kabla ya kusafiri. Pia anawasihi wazazi kuhakiki mazingira ambayo watoto wao wanasafiria kwenda nchi za nje, na kuhakikisha kuwa nyaraka za ajira zinaonyesha kwa usahihi kazi inayotolewa.

Mara wanapofika katika nchi wanayoenda, wafanyakazi kutoka Burundi wanashauriwa kujisajili katika ubalozi au uwakilishi wa kidiplomasia wa Burundi, kuweka taarifa za mawasiliano za ofisi hiyo karibu, na kudumisha uhusiano na jumuiya ya Warundi iliyopo huko. Alibainisha kuwa hatua hizi za tahadhari zinaweza kurahisisha kupata msaada iwapo matatizo yoyote yatatokea.

Mashirika ya ajira ndiyo kiini cha wasiwasi huo

Onyo hili linatolewa wakati ambapo kuna wasiwasi unaoongezeka nchini Burundi kuhusu utendaji wa mashirika yanayowaajiri wafanyakazi wanaokwenda kufanya kazi nje ya nchi.

Katika kikao cha maswali ya moja kwa moja bungeni, Rais wa Seneti, Gervais Ndirakobuca, alikemea kuongezeka kwa mashirika yanayofanya kazi katika sekta hii. Akibainisha kuwepo kwa takriban mashirika sitini ya aina hiyo, alisema kuwa mchakato wa ajira hauna uwazi. Alimtaka Waziri wa Mambo ya Nje kuimarisha usimamizi wa mashirika yenye leseni na kuchukua hatua za kisheria dhidi ya yale yanayoshindwa kutimiza ahadi zao au kulinda haki za wafanyakazi.

Katika miaka ya hivi karibuni, maafisa kadhaa wa ngazi za juu wa vyombo vya usalama na viongozi waandamizi wa chama tawala cha CNDD-FDD wamehusishwa na utata unaozunguka uandikishaji wa raia wa Burundi kwa ajili ya ajira nje ya nchi, pamoja na shughuli za baadhi ya wakala wa ajira. Utata huu umeibua maswali kuhusu usimamizi wa sekta hiyo na uwezo wa mamlaka kuhakikisha kuwa michakato ya uandikishaji ni ya wazi na kwamba wanaotafuta kazi wanalindwa dhidi ya unyanyasaji.

Mwonekano wa sehemu ya Ubalozi wa Burundi katika eneo la Kilimani, Nairobi, mnamo tarehe 8 Septemba 2026. Raia kadhaa wa Burundi walikuwa wamefika hapo kupata nyaraka za kusafiria kufuatia kutangazwa kwa hatua zilizolenga biashara ndogo zinazoendeshwa na raia wa kigeni wasio na vibali vya kufanya kazi—sera ambayo baadaye ilisitishwa. (SOS Médias Burundi)

Katika taarifa iliyotiwa saini mnamo Oktoba 12, 2026, Édouard Bizimana alitangaza kusimamishwa kwa shughuli za wakala kadhaa wanaotuhumiwa kwa ukiukwaji wa taratibu, pamoja na kusitishwa kwa muda kwa uchakataji wa maombi mapya ya leseni.

Eneo la Ghuba, Afrika, na Ulaya ni miongoni mwa maeneo wanakoenda

Tamaa ya kupata kipato bora inawasukuma Warundi wengi kutafuta fursa katika nchi mbalimbali katika eneo la Mashariki ya Kati, Afrika, na Ulaya. Kulingana na takwimu zilizotolewa na Waziri wa Mambo ya Nje mnamo Machi 2026, zaidi ya watu 21,600 walikuwa wameshiriki katika mpango rasmi wa uhamiaji kwa ajili ya kazi. Wakati huo, Saudi Arabia ndiyo ilikuwa nchi kuu waliyoelekea, ikiwa na wafanyakazi zaidi ya 21,200 kutoka Burundi. Maeneo mengine yaliyotajwa ni pamoja na Umoja wa Falme za Kiarabu, Qatar, na Oman, pamoja na Serbia na Albania.

Baadhi ya Warundi pia husafiri kwenda nchi za Afrika Mashariki—kama vile Tanzania, Kenya, na Uganda—iwe ni kwa ajili ya kutafuta kazi au kama njia ya kupita kuelekea maeneo mengine. Safari hizo na masharti ya uandikishaji hutofautiana kulingana na nchi husika, mwajiri, na watu wa kati wanaohusika katika mchakato huo.

Kwa familia nyingi zinazoishi katika mazingira magumu, safari hizi huleta matumaini—njia ya kumudu gharama za maisha ya kila siku, kulipia elimu ya watoto, na kuboresha hali yao ya maisha kwa ujumla. Hata hivyo, mikataba inapokuwa ya udanganyifu au wakati mawakala wa ajira wanaposhindwa kutimiza ahadi zao, matumaini hayo yanaweza kugeuka na kuwa hali ya unyonyaji.

Hivyo, serikali inawashauri watu wanaotafuta kazi kuhakikisha wanathibitisha utambulisho wa wakala wa ajira, kuchunguza mkataba, na kufahamu mazingira ya kazi kabla ya kuondoka. Kulinda wafanyakazi wanaohamia nje ya nchi kunahitaji pia usimamizi madhubuti wa wakala wa ajira, utekelezaji wa adhabu pale unyanyasaji unapothibitika, na kuhakikisha kuwa wanaotafuta kazi wanapata taarifa sahihi na za kutosha. Kwa muda mrefu, kuboresha fursa za ajira na mishahara nchini Burundi kunaweza pia kupunguza shinikizo linalowasukuma baadhi ya watu kukubali ofa zenye hatari nje ya nchi.

……

Mwanamke Mrundi anawasili katika uwanja wa ndege wa Bujumbura kwa basi kabla ya kupanda ndege kuelekea Saudi Arabia, Mei 17, 2023 (SOS Médias Burundi)